ගීයක් යනු කිම?..... විමසා දැන ගනු මැනවි... 09 - ට්රම්පට් -ට්රොම්බෝන්
නැසිගිය සංගීතඥ පී එල් ඒ සෝමපාල හෙවත් එතරම් හුරු පුරුදු බවක් නැති ’පේරගස්වත්ත ලියනාරච්චි ගේ සෝමපාල’ 40 දශකයේ ඔහුගේ ඉතා තුරුණු වියේ දී ගුවන් විදුලිය සම්බන්ධ වූ අති දක්ෂ සිතාර් වාදකයෙකි. ඔහු එකී දශකයේ දී ’ආනන්ද සමරකෝන්’ ශූරීන් වෙනුවෙන් ’සිතාරය’ වාදනය කරන්නට යෙදුනු බව සඳහන්ය. එය සැබෑ වක් නම් ඔහුගේ මනෝරම්ය ගීත සඳැල්ලේ නැගෙන සිතාර් වාදන නිසැකවම ඔහුගේ විය හැකිය.
පසුව ඔහු සිංහල වෙළඳ තැටි ගීත කලාව හා සම්බන්ධ වී. ඒවාට බටහිර සංගීත භාන්ඩ යොදාගන්නට ඇප කැප වූ පුරෝගාමියෙකු ලෙස කටයුතු කළේය. ඒ අනුව 50 දශකයේ තැටිගත වූ සිංහල වෙළඳ තැටි ගී ගණනාවක සංගීත සංයෝජනයන් බටහිර වාද්ය රසයෙන් හැඩගැන්වූයේ සෝමපාලයන්ය.
පෙරදීග වාද්ය භාන්ඩ ඇසුර ප්රියකල හින්දුස්ථානි සංගීත කලාව පොබයූ සංගීතකරුවන් ඒ නිසාම ඔහුට පසුව ’පිත්තල බෑන්ඩ් කාරයා’ යන උපහාසාත්මක අන්වර්ථ නාමය පටබැඳ තිබුනු බවට පැරණි ලිපි ලේඛන සහ තොරතුරු වල සඳහන් වේ.
ඒ ඔහු ’පිත්තල’ :(BRASS) ලෝහයෙන් නිර්මිත ශූෂිර වාද්ය භාන්ඩ ඔහුගේ නිර්මාණවලට බහුලව යොදාගත් නිසාද විය හැකිය. මේ ’පිත්තල’ භාන්ඩ පවුලේ කැපී පෙනෙන සාමාජිකයා ’ට්රම්පටය’ යි.
මුලින් සිංහල චිත්රපට ගීත කලාව ඔස්සේ පසුව වෙළඳ ගී තැටි කලාව වර්ණවත් කරමින් ඊට නව රසයක් මුසු කළ ට්රම්පටයේ පසුබිම් තොරතුරු පළමුව සැකවින් විමසා බලනු වටනේය.
අන්තර්ජාල මාර්ගගත පරිගණක තිර පුස්තක ලිපි වල එහි මුතුන්මිත්තා ලෙස නම් කෙරෙන්නේ අදින් වසර තුන්දහස් ගණනකට පෙර බලසේනා රණබිමට කැඳවා දිරිගන්වන තියුණු හඞක් නිකුත්වූ ’නලා’ වර්ගයයි. ඊජිප්තු ගීසා පිරමිඩයේ සහස්ර සංඛ්යාත යුගයක නිදන ’තුතන්කාමන්’ පුරාණ මිසර ශිෂ්ඨාචාර නරපතියා ගේ සොහෙන් ගෙයිදී මෙම වාද්ය භාන්ඩයට සමාන උපකරණයක් හමුව තිබුනු බව පැවසේ.
අදටද ලොව පුරා හමුදා සංගීතකරුවන් අතර එය ඉතා සුලභ සංගීත භාන්ඩයකි.
කෙසේ වෙතත් එය සංඥා ලබා දෙන්නට සැකසු වද්ය උපකරණයක් ලෙස භාවිත කළ බව පෙනෙන්නට තිබුනු බව ට සාක්ෂි තහවුරු ව පවතී.
මනාලෙස දිස්නය දෙමින් ඔපවත්ව බබළන මෙම සංගීත භාන්ඩ එහි වාදකයන් හට තේජස්වී බවක් මෙන්ම ගාම්භිර බවක් ආරෝපනය කරයි. එය සුකොමළ ළඳකගේ ගෙළ බැූි රන්හුය ඇයගේ වතකමල ට එක්කරන රූපවත් බව පෙරකී වාදකයන්හට ලබාදෙන්නා සේය.
ට්රම්පටයේ හඞ නිතර සංගීත රාවයන් සවනත වැකි රසවතුන් හට කිසෙසේත් ආගන්තුක නොවේ. එය අවශේෂ හඞවල් අතරින් කැපී පෙනෙන ලෙස වෙන්කර හඳුනාගැනීම ලෙහෙසිය පහසුය.
ශ්රී ලංකාවේ සංගීත කලාවේ යටගියාවට පිවිසි කල, 60 දශකයේ සිට මෙපිටට මෙම වාද්ය භාන්ඩයේ හඞ මුසුකරනලද්දාව ගීත නිර්මාණ එමට හමුවේ. ඒවා අතරින් ද මතුව නැගෙන්නේ එදවස බයිලා චක්රවර්ති අභිධානයෙන් පුදලද වේගරිද්ම ගායන ශිල්පී ’එම් එස් ප්රනාන්දූ’ ගේ නිර්මාණයන්ය.
එම් එස් - ට්රම්පට් නාදය’ 60-70 දශකයේ ගසට පොත්ත මෙන් එකිනෙක හා හාවි ගිය වග පසක් කරන ගීත නිර්මාණ ගොන්න ගණනින් සියය ඉක්මවන තරම්ය. මේ වාද්ය භාන්ඩය එතරම් වාර ගණනක් සිය ගීත සඳහා යොදාගත් වෙනත් සිංහල ගායකයෙන් එදත් නොසිටි අතර අදත් තවමත් නැත්තේය.
ඔහුගේ ගීත උදෙසා මේකී වාදන රසය මුසුකල වාදකයාගේ නම ගීත ලෝකයේ බොහෝ රසවතුන් නොහැඳිනීම කණගාටුවට කරුණකි. එම් එස් ගේ ගීත පවා ප්රියකරණ රසිකයන් නොහැඳිනගත් ඔහු ’සෙබස්තියන් ප්රනාන්දු’ නම් වුයේය.
ඔහු එම් එස් ගීතවලට ට්රම්පටයෙන් මුසුකළ අනන්යතාවය සුවිශේෂීය. එදා ගුවන් විදුලියෙන් හා මගතොටේදී ’ට්රම්පට්’ රාවය නැගෙන්නේ නම් එය නිසැකවම ’එම් එස්’ ගේ ගීතයක අන්තර්වාදනයක් හෝ ආරම්භක සංගීත ඛන්ඩයක් බවට හඳුනාගත හැකිව තිබුනි. ඒවා ඔහුගේ ගීතවලට නැවුම් රසයක් පෙරනොවූ ආනන්දයක් මතුකොට තිබිනි.
ට්රම්පටය ප්රසංවාදයේදී (HARMONY) වාදකයන් දෙපොළක් විසින් වැයු කළ මතුකරන රසය කෙබඳු වේද ? අසන්න
-----------------------------------
මුතු සෙව්වෙමි මුතු ද හමුවුනා.............
මිණී සෙව්වෙමි මිණීද සතුවුනා.........
රන් සෙව්වෙමි රන්ද හිමිවුනා..................
නොළද එකම දෙය පමණකි ඔබගේ ආදරේ..........
---------------------------------
ගී පද - කරුණාරත්න අබේසේකර
සංගීතය - එම් එස් ප්රනාන්දු
----------------------------------
එම් එස් ගේ ට්රම්පට් ගීත ලැයිස්තුව තරමක් දිගය. ඒ අතරින්ද එය හොඳින් කැපී පෙනෙන ලෙස වාදනය වන ගීයකි මේ
පුතෙක් උපන්නා ලේ කැටි පුතෙක් උපන්නා....
පුතෙක් උපන්නා සුරතල් පුතෙක් උපන්නා..............
ලද සොම්නස අසිරිමතී....
ළයාදාරය ඉතිර යති.....
ළපටි පුතුට දෙන්න ඇති....................
මට හුරු හොඳ මිනිස් ගතී...................
-------------------------------------------
කරුණාරත්න අබේසේකර
එම් එස් ප්රනාන්දු
------------------------------------
දිවයින පුරා අතරක් නැතිව පැවති සැණකෙළි බිම් වලදී, මෙරි ගෝ රවුම එදා සංගීතවත් කලේ සජිවී ට්රම්පට් වාදකයන් දෙපොළක් හෝ ත්රිත්වයකි. ඔවුහු ඒ උපකරණයේ එක කොටසක අසුන් ගෙන සිය ට්රම්පටයෙන් වැඩිමනත්ව වාදනය කළේ ද ’එම් එස්’ ගේ ගීතමය. ඒ අතරින් නිතර වැයුනු මේ ගීයේ මතක අවදිකරනු මනාය.
කැකිරි පැළෙන ටිකිරි සිනාවයි......................
ඇගේ ගමන බිමන නාරි ලතාවයි......................
කිකිණි කිකිණි කිකිණි කිකිණි කිකිණි කතාවයි......................
-----------------------------------
ගී පද සංගීතය - එම් එස් ප්රනාන්දු
--------------------------------------
ට්රම්පටය විසින් ආරම්භක වාද්ය ඛන්ඩය රසවත් කළ මෙම ගීතය නිකුත් වූයේ එවකට තිරය පසුබිමෙන් ඉඳ වානිජ ගී තැටි කලාවට අනුපමේය සේවයක් කළ සංගීතඥ ද්රවිඪ ජාතික ෂන්මුගම් (ෂාන් තැටි ලේබලයේ නිර්මාතෘ) තනු හැදු ගීයකි මේ
පෙම් පැතුම් මල් පීදිලා..............
දුන් පොරොන්දම් පෑහිලා................
රන් නැකැත් වැල් සිහිලා...................
මංගලම් මග පෑදිලා ආවා...................
සතුටු ගඟ කැළතී....
සිතුසේ එහි ගිළෙති...
මිහිර විඳ කැමති....
ජයතු යුවතිපතී....
--------------------------------
කරුණාරත්න අබේසේකර
තනුව - ෂන්මුගම්
--------------------------
එකී ලැයිස්තුව මෙම ලිපියේ අන්තයේ ඇතුළත්ව තිබේ.
සිංහල සිනමා ගීත කලාවට එබි බැඵ විට ට්රම්පට් වාදන රටා ගොන්නකින් හැඩවු පළමු නිර්මාණය වූයේ 1972 තිරගත වූ නීල් රූපසිංහ ගේ ’ආදරේ හිතෙනවා දැක්කම’ සිනමා පටයයි. එදා සිනමාකලාවේ දැවැන්තම නඵ-නිළි දෙපොළ වූ යෞවනයේ සිහින කුමරු විජය කුමාරණතුංග මාලිනි ෆොන්සේකා මෙන්ම ගාමිණි ෆොන්සේකා ද පෙනිසිටි එය එදවස හින්දි හෝ ද්රවිඩ සිනමාපටයක් පරදවාලන තරමේ සංගීත රසයකින් නහවන්නට නීල් රූපසිංහයන් සමත් ව තිබුනි.
එහි ඇතුළත් වූ ගීත එකක් නොහැර ’ට්රම්පට්’ රාවය නංවන්නට මුල් වූ බලවේගය අන් කවරෙක් නොව් පෙරකී ’පිත්තල බෑන්ඩ්’ කාරයා ලෙස හංවඩු ගසා තිබුනු ’පී එල් ඒ සෝමපාල’ ය. ඔහු ඊට පෙළෙඹෙන්නට මුල් වූ වලංගු හේතු සාධක තිබෙන්නට ඇත. ඇතැම්විට ඒ යුගයේ රසිකයන් මේ හඞ මුසුවට දැඩිව ඇඵම් කරන්නට ඇත. සිනමා නිර්මාණයක් කලාත්මක විම පමණක් නොසෑහෙන බවත් එය වානිජමය ව්යාපාරයක් බව අමතක නොකළ යුතු බවත්, එය සිහියේ තබාගෙන එහි සම්පත් දායකයා මංමුළා කර ඔහුට ආදයම් මාර්ග අවහිර නොකරන්නට වග බලා ගත යුතු බවත් ඒ නිසා තමාට ඇතැම් අවස්ථාවල අතිශය ජනප්රිය බටහිර සහ හින්දි ගී තනු උපුටාගෙන ඒවා උපරිම වාද්ය රසයෙන් සරසවාගන්නට වූ බවත් පවසා තිබුනේ ද ඔහුමය.
මුතු මිටක් පිරී ඇත්තේ..................
මල් ගොඩක් පිපී ඇත්තේ........................
මිණි කැටත් සොයා ගත්තේ....................
අඩුවකුත් මෙහේ නැත්තේ....................
----------------------------
ගායනය - මොරිස් දහනායක
පද රචනය - කරුණාරත්න අබේසේකර
සංගීතය - පී එල් ඒ සෝමපාල
සිනමා පටය - ආදරේ හිතෙනවා දැක්කම (1972)
---------------------------------------
එහෙත් ඉන්පසුව එතරම් ට්රම්පට් නාදරස මුසුවු එකදු සිංහල සිනමාපටයක් සිහියට නගා ගන්නට අසමත් ව ඇති බව මෙහිදි කිව යුතුය.
සැක්ස්ෆෝන් හි හඞ ට්රම්පටයෙන් හොඳින් වෙන්කර හඳුනාගත හැකිව තිබුනත්, ඊට අසමත් වන රසිකයන්ද නැතිවා නොවේ. ඔවුන් එය හොඳින් අසා කණට හුරු කරගත මැනව.
අනාදිමත් කාලයක සිට ලො දසදෙස පාසල් සහ එවන් ආයතනයන්හි තූර්ය වාදන කන්ඩායම් අත නිසැකවම දක්නට ලැබෙන ට්රම්පටයේ හඞ වෙනත් බොහෝ ශූෂිර වාද්ය භාන්ඩයන් අබිභවා සිටි.
එයින් රසවත් වූ එකදු ’ගුවන් විදුලි ගීයක්’ ද සිහියට නෙඑයි. බටහිර වාද්ය භාන්ඩ පිළිකුල් කරමින ඊට් දැඩි ලෙස සිමා පැනවූ ගුවන් විදුලි බලධාරීන් ඊට වගකිව යුතුය.
60 සහ 70 දශකයේ ජනගත වූ කැලිප්සෝ ශෛලියේ කන්ඩායම් ගීත කලාවට උරදෙමින් එය ප්රවර්ධනය කළ සංගීත කරුවන් ද සිය ගීත සඳහා එය වාදනය කළ අවස්ථා ඉතා විරළය. බටහිර ගීතයට ප්රියකල ඔවුහූ බටහිර ට්රම්පටය ඇසුරු කරන්නට මැළීවූවා සේය.
එහෙත් අරුමයකි. 80 දශකයේ උදාවේ දී ජනප්රියත්වයේ හිණිපෙත්තටම සපැමිනි ලංකා රූපවාහිනි සේවා ඇරඹු මුල් දශකයේ එහි සංගීත වැඩසටහන් උදෙසා නොමද දායකත්වයක් දැක් වූ සංගීතවේදී ’අර්නස්ට් සොයිසා’ සිය සාමාජියකන් අතරට ’ට්රම්පට් වාදකයන්’ එක්කර ගත්තේය. එය රැල්ලක් බවට පරිවර්තනය වි එතැන් සිට 80 දශකයේ වෙනත් වාදක කන්ඩායම්ද ට්රම්පටය ට පෙම් බඳින්නට වූ අතර රූපවාහිනි වැඩසටහන්වල පෙනීසිටිමින් උදාර ලෙස ට්රම්පටය අත රඳවා අතිශය ජනාදරයට පත් ගීත උදෙසා එයින් වාදන රසය මතුකර දුන්හ.
පහත ලැයිස්තු ගතකර ඇත්තේ ට්රම්පටයේ නාදරසයෙන් ඔපගැන්වූ සිංහල සිනමා සහ වෙළඳ ගී නිර්මාණ අතරින් අල්පයකි.
මතු කී ලෙස හමුදා සමාජිකයන් අතර භාවිතා වෙන ට්රම්පටය සාමාන්ය වෙළඳ සිංහල ගී තැටි අතරට මුසුවේනම් එය ඉතා අහඹු සිදුවිමකි. එහෙත් ශ්රි ලාංකීය සංගීතලෝලීන් හට ඒ අත්දැකීම විඳගන්නට අවස්ථාව සැලසුනේ 1967 තරම් ඈතකදීය. එවකට ශ්රි ලංකා නාවික හමුදා තූර්ය වාදන වෘන්දයේ ප්රධානි කොමදෝරු ප්රෙමලාල් දන්වත්ත සිය පිරිවර සමග මුල්වරට වෙළඳ ගී තැටියක් තනු නිර්මාණය කර සංගීතවත් කරන්නට යෙදුනේ සිය ඥාති සොයුරියක් වූ එදවස ප්රවිණ ගායන ශිල්පිනිී අයිරින්ද අල්විස් ගේ නවතම ගීතයකටය.
ඇයගේ සැමියා නැසීගිය ප්රවිණ ගීත රචක හේම ශ්රී ද අල්විස් ලියු එම ගීතයේ ඇතුළත් අපුර්ව බටහිර සංගීත මුසුව නිසාදෝ එදා සිට අඩ සියවසක්ද ඉක්මවූ අද දක්වා එකී ගීතය සිංහල ගී රසිකයන් ගේ හදවත් දිනා සිටී
දෑස පා සිනා ........................
කියන රහස තේරුණා ..................
පෙම් ලොවක් දෙපා මුලේ මවා .....................
අද වගේ හෙටත් ඔබේ ලඟින් ඉමී......................
------------------------
මෙතැනින් සවන්දෙන්න
-----------------------------
ආදරවන්ති ලස්සන.. (කරුණාරත්න අබේසේකර,පී එල් ඒ සෝමපාල - ආදරේ හිතෙනවා දැක්කම - 1972), මුතු දෙපොටක් අරගත්තේ... - පෙම් පැතුම් මල් පිදිලා... - (කරුණාරත්න අබේසේකර, ෂන්මුගම්), කැකිරි පැළෙන ටිකිරි සිනාවයි, ටිකිරි ටිකිරි ටිකිරි ලියා, මල් යහනාවකි ලෝකේ (සිංගප්පුරූ චාලි - 1972), පුතෙක් උපන්නා ලේ කැටි.... (කරු අබේසේකර,ෂන්මුගම්), මුතු සෙව්වෙමි මුතුද හමුවුනා... (කරු අබේසේකර, ෂන්මුගම්), ඉරයි හඳයි වැඳ අවසර... (කරු.අබේසේකර, ෂන්මුගම්), ලස්සන රෝස මලක්..(එම් එස්) - එම් එස් ප්රනාන්දු, මගේ හද ප්රේම දායාදේ , දෑස පා සිනා කියන රහස...- (හේම ශ්රී , ප්රේමලාල් දන්වත්ත - නාවුක හමුදා වාද්ය වෘන්දය) - අයිරින් ද අල්විස්', දොළාස්මහේ පහන වාගේ... (කරු. අබේසේකර, උපේන්ද්ර ප්රනාන්දු) - එච් ආර් ජෝතිපාල
සූපර්ස්ටාර්ස් කන්ඩායම (අර්නස්ට් සොයිසා) ට්රම්පටයෙන් පත්රිනිර්මාණය කළ සහ 70 දශකයේ ගී සහ 80 දශකයේ නව නිර්මාණ
පිණිපොදේ වැටෙන පියකරු මල ඔබනම්, ක්ෂිතිජයේ ගිලි සැඳෑ හිරු නිවි ගියා, දෑස රිදෙනවා පාර බලා ඉඳලා= (මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි), ලේනෝ ලෙනෝ (මිල්ටන්), සඳයි තරුයි අහසේ පායලා (මිල්ටන්) සිහිනෙන් ඔබ මට පෙනෙනවානම් (මිල්ටන්) පාංකිරිත්තා (ෆ්රෙඩී සිල්වා), කුණ්ඩුමනී (ෆ්රෙඩී) බනින්නෙපා පොඩි දෝණිට (වික්ටර් රත්නායක) රාං කුරුල්ලා රූං කියාගෙන (චන්ද්රානි ගුණවර්ධන)
මෙතැනින් ඉදිරියට ඉදිරි දිනක...
