namal67@gmail.com

namal67@gmail.com
සටහන් පෙළගැස්ම‍ Prabath Rajasooriya

Thursday, June 20, 2024

Three Sisters and Mallika Perera

එදා ගී වසන්තය එළැඹී දා.............අහසේ මිදුම් වළා අතරේ රැව්දුන් කිරිල්ලියන්ගේ  ගී හඞ  - 01 


1970, 71, 72,73  යුගය ගෙවි යද්දී සිංහල සංගීත ලොලීන් ආනන්දයෙන්, රසයෙන්, මිහිරෙන් තෙමූ  නව ප්‍රවණතාවය වූ ’කන්ඩායම් ගී’ මල්වරුසාව තුරල් ව නොගොස් තිබිනි. ඒකම ආරකට භාරත ගීත රාමුවට කොටු වී ගැයුනු ගීත කලාවෙන් තෙහෙට්ටුවට පත්, ඔවුන් ගේ වින්දනයේ විඩාව දාහය නිවාදමමින් වට කන්ඩායම් ගී පිණිබිඳු ඔවුනට අමා දිය බිඳක් බඳුව තිබුනා යන්න තහවුරු කිරීමට සාක්‍ෂි ගෙනහැර පෑමට එදා එකී ගී ගැයු අද වියපත් වූ ශිල්පීන් සමත්ය. 

දස දහස් සංඛ්‍යාත ප්‍රේක්‍ෂක සමූහයා එක්රෙක් වූ ගෘහස්ත සංගීත සංදර්ශනයන් හිදී ඔවූහූ නැවුම් ආරක ගීත කලාවකින් සිය ආදරණිය රසිකයා පිනවන්නට සමත් විය. අඩසියවසකට පසුවද එදා රසයෙන් කුල්මත් වූ කුඩා ළපැටියන් පවා අද වැඩිහිටියන් ව සිටිමන් ඒ රසය හඹා යන්නට යුහුසුඵ වෙමින් සාමාජ මාධ්‍ය ජාලා පීරමින් සිටිති.

ඒ මන්ද යත්, ඒවා ජනගත වූ ’ගී තැටී’ කලාව අභාවයට ගොස් ඒ ගී තැටි වාදනය කල මාධ්‍ය ආයතනයද බොහෝ සේ අකර්මන්‍ය ව ගොස් අතැයි ඔවුන්ට හැගී ගොස් ඇති බැවිනි. වාසනාවකට, එයින් හටගත් රික්තය, සමාජ මාධ්‍ය කලාව විසින් සපුරාලන ලදුව, එයින් උක්ත රසිකයන්ගේ මනදොළ සපුරාලන්නට ගත් තැතකි මේ.

දුසිම් පහක තරම් පිරිමි ගායක පිරිස් අතරට එක්වූ කාන්තා ’කන්ඩායම්’ අතර එදා ජයකොඩි නැංවූ ත්‍රීත්වය ’ත්‍රී සිස්ටර්ස්’ ය. ඔවුනතර පෙරදිග සංගීතයේ මූලධර්ම සහ ප්‍රයෝගීක ක්‍රීයාකාරකම්  හොඳින් ප්‍රගුණ කළ ’මල්ලිකා පෙරේරා’ නම් පියකරු ළඳ, ඇයගේ නැගනිය, තමා විසින්ම ගීයකින් ’ඔබ සොයනා කඵ කෙල්ල මමයි...’ ලෙස හඳුන්වාදුන් ’ඉන්ද්‍රානි පෙරේරා’ සහ පවුලේ ළාබාලතම සාමාජිකාව ’අයිරාංගනී’ යන සාමාජිකාවන් වුහ. 



වරෙක ඔවුන් තිදෙන එකහඞින් ගයද්දී, තවත් වරෙක තිදෙනා ’විවිධ’ ස්වර තලයන්හි සැරිසරමින් එකම ගීයේ විවිධ පද උසුරුවා, ’කන්ඩායම් ගී’ කලාවට ආවෙනික රිද්මය රටාව, ගුණය රැකගන්නා ලදී.

සෙසු සාමකාලීන ශිල්පීන් සේම ඔවුන්ද, ලාංකීය සංගීත ඉතිහාසයේ කියැවෙන අග්‍රගන්‍ය සංගීතඥයන්ගේ නිර්මාණයන් රසගන්වන්නට වාසනා මහිමය ලද්දේය. 


සරත් දසනායක

ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන

වික්ටර් දඵගම


බටහිර සංගීත ශීල්පිය උපක්‍රමයන් හොඳින් හදාරා ඒවා පෙරදිග සංගීත කාලවේ මූලධර්මයන් හා මුසුකරවාලමින්, සිංහල ගීත රසිකයන් හට මෝහණීය රසාකරයක් මවා දුන්නේය. ත්‍රී සිස්ට්රස් ගායිකාවෝ ගැයූ ගීත අල්පයක් හැරුනුවිට අන් සියල්ලම පාහේ සංගීතවත් කරන ලදුව, වාද්‍ය ශීල්පියොපක්‍රමයන්ගෙන් හැඩගන්වා ලුයේ පෙරකී සාමාජිකයන් සතරදෙනා විසිනි.

පෙරකී ’අල්පය’ 


අරනස්ට් සොයිසා,

මෙල්රොයි ධර්මරත්න 

මිල්ටන් පීරිස්, 

මයික් ගුණසේකර

වික්ටර් රත්නායක

පන්ඩිත් අමරදේව

සෝමදාස ඇල්විටිගල

යනාදින් නියෝජනය කරන්නට යෙදුනි.

එපමණකුදු නොවේ, ඔවූහූ දෛවෝපගතව ශ්‍රි ලංකාවේ පහල වූ විශීෂ්ඨතම ගී පද රචකයන් ගේ  නිර්මාණ කලාවේ ’වසන්ත සමය’ හා සමපාත ව

කරුණාරත්න අබේසේකර

මහාචාර්ය සුනිල් ආරියරත්න

කුලරත්න ආරියවංශ

ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්

මහගම සේකර

අජන්තා රණසිංහ

ධර්මසිරි ගමගේ

කේ ඩි කේ ධර්මවර්ධන

ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන

හේම ශ්‍රී ද අල්විස්

හඩ්සන් සමරසිංහ

යන දැවැන්තයන්ගේ ගී පබැඳුම් රසගැන්වූහ.

වෙළඳ තැටි ගණනින් තිහකට අධීක සංඛ්‍යාවක්  එනම් ගීත ගණනින් 120 ක්ද ඉක්මවා නිකුත් කරවා ’කන්ඩායම් ගී’ ලොව රැජිනියන් වූ ඔවුන් ඒ වාර්තාවෙන්  සෙසු සියඵ ’කන්ඩායම්’ අබිභවා සිටී. ගීත කලාව පිරිහි යමින් පවතින් වර්තමානයේ මෙන්ම මෑත අනාගතයේදීද එකී වාර්තාව බිඳ හෙලන ගායිකාවන් කිසිවෙකු සමත් නොවෙනවා ඇති බව නිසැකය.



සිහින ලොවක් - 1972

ජීවන ගංගා - 1974

සමන්මලී - 1978


නිර්මාණකරුවෝ ’ත්‍රී සිස්ටර්ස්’ ගී සිය සිනමාකෘතිවලට ඇඳාගෙන එයින් වැඩිමනත් ජනප්‍රසාදයක් ලබන්නට ඇත.

මෙම ළඳුන් තිදෙනා එකට එක්ව ගීත ගයන්නට ද පෙරාතුව පවුලේ ජ්‍යෙෂ්ඨතම සාමාජිකාව ’මල්ලිකා’ සිනමා ගීත කලාවට ප්‍රවිශ්ඨ ව සිටියාය. 

1965 දී ’ජී ඩී එල් පෙරේරා’ හැදූ ’සාමා’ හිදී ’සුගතපාල සෙනරත් යාපා’ නමින් එවකට අධුනික ශීල්පියෙකු වූ මානවකයා ගේ ගී පද රචනයක් සංගීතවේදී ’ජයතිස්ස අලහකෝන්’ යටතේ ඇය ගයනා කළාය.


වනන්තරේ ගල් අරණේ විමානෙට ..............

නිරන්තරේ යන ගමනේ ...................

--------------------------------------------

ඇයගේ භාවපූර්ණ ගී නාදය ඇගැයූ ’ආචාර්ය ප්‍රේමසිරි කේමදාස’, තමන් සංගීතයෙන් හැඩ ගැන්වූ ’වනසරා’ - 1969 හි ගයන්නට ඇයට ඇරයුම් කළේය. එිහිදි ඇය සිංහල ගීත කලාවේ එතරම් සාකච්ඡාවට බඳුන් නොකළ නැවුම් ප්‍රස්තුතයක් මතුකර දුන්නේ කරුණාරත්න අබේසේකරයන් ලියූ පදමලාවකිනි. ස්ත්‍රී ලාලිත්‍යය වැනුම් අපමණව පවතින සාහිත්‍ය කවි කලාවේ ශෝභාසම්පන්න, පාංශූ දේහධාරී ’පුරුෂ දේහ’ වැනුම් විරළය.

අබේසේකරයන්ගේ කවි සිතුවිල්ල පවසනා පරදී එවන් දේහවිලාසය ’යුවතියකගේ’  නිදිගත් සිතුවිලි කළඹා අවදී වී වියරු වෙසක් ගන්නේද ?






සැතපෙන සිතුවිලි අවදිකරන සුඵ .............

රණවිරු දේහ විලාසේ................

ගත ගොරහැඩි වී සිත දැඩි නැත වී...

කටු නටු අග පිපි මල සේ...............


දෙබැම නළල් තල සවිබල උරහිස........

අපමණ සිහින මවයි....


දෙනෙත හෙලන තැන ...

දෙපිය ගැටෙන තැන ...

ජීවන රසය කවයි............


මිනිස් හඞින් තොර...

ඝන තුරුළිය සෙවණේ...

එඩිතර කම ලග අවිහිංසක බව ...

මුසුවන අයුරු පෙනේ.................


(වනසරා - 1969)

---------------------------------

1973 වසරේ තිරගත වූ ’ගොපඵ හඞ’ සිනමා පටයේදී ඇය ගේ ගී හඞ මුල්වරට ඔපමට්ටම් කරදෙන්නට ඉදිරිපත් වන්නේ සංගීතවේදී ආර් මුත්තුස්වාමි ය. ’ශ්‍රී නිහාල් ජයසිංහ’ ගේ ගීත සංකල්පනාවකි මේ


පුංචි පුංචි මල් වගේ රංචු රංචු වී...........

මල් කුමාරයන් වටේ මල් කුමාරියෝ ........

පුංචි පුංචි සමනලුන් රංචු රංචු වී...........

මල් කුමාරයන් වටේ මල් කුමාරියෝ..................


(සහය ගායිකා - මල්ලිකා කහවිට)

-------------------------------------

දයානන්ද රොද්‍රිගෝ ගේ ’ජීවන ගංගා’ ව රිදීතිරය මතින් ගලා ගියේ 1974 වසරේදීය. එනම් ’ත්‍රී සිස්ටර්ස්’ ගායිකාවන්ගේ සමනල සමය ගෙවුනු සමයේදීය. ඒ සාමාජිකාවන්ගේ ගීයක් ඇතුළත් වූයේ නම් එය සිනමාපටයේ වානිජමය ඉලක්ක සපුරාගැනීමට දිරි නොදෙන්නේද ?  නැත, එය සිනමාපටයට ආභරණයක් මය. එහිදී ’මල්ලිකාවන්’ යුග ගී ගැයුමෙන් සහය වන්නේ සිනමා ගීත කලාවේ අගරජ ’ජෝති’ ටය.


-----------------------

60 දශකයේ ගී ලොව එකාලෝක කල තරු පොකුරක අසිරිය - 

වමේ සිට දකූණට

දෙවැන්නා - සී ටි ප්‍රනාන්දු, ඊලඟට පිළිවෙලින්  මල්ලිකා පෙරේරා, ඇන්ටන් ජෝන්ස්, මොරිස් දහනායක, එම් එස් ප්‍රනාන්දු, ලතා දිසානායක සහ ප්‍රෙඩී සිල්වා
-------------------

ඇය


ජීවන ගංගා බැස යද්දෙන් ...

විඳගමු රන්රස ඒ මැද්දෙන්...

පීර පීර මල් නොසළා ....

බොන්නකෝ පැන් පුරලා .................


ඔහු


රොන්රස ඉල්ලා නලියන තොල්පෙති................

සීතල ග`ඟුලක නළවන්නම්........

ඇය

අපට මොටද සඳඵතලා....


ඔහු

ගන්න සුරත සකුන්තලා .......................


(ආනන්ද සරත් විමලවීර ගී පද රචනයේ සංගීතය ආචාර්ය දයාරත්න රණතුංග සමග එම් කේ රොක්සාමි නමුදු ලිඛිත වාර්තා සටහන් කරන්නේ එහි සංගීතය ජස්ටින් සිල්වා’ ගේ බවයි. ඔහු ඒ සිනමාපටයේ වාද්‍ය වෘන්දයේ සිතාර් වාදකයා ලෙස කටයුතු කළ බව කියැවෙයි)

---------------------

ආචාර්ය ෂෙල්ටන් ප්‍රේමරත්න සංගීතවේදීයා ගේ සත්සර වියමනකින් පරිපුර්ණ වූ කවි සිතුවිල්ලකි මේ. ’ගජගා වන්නමේ’ නාදරූප හැඩතලයකින් එය සමන්විතය. 


කස පුපුරණවා ............

එළි කැරකනෙවා.....පෙරහැර එනවා ..................

කස පුපුරණවා .... පෙරහැර එනවා .............


වයනා තලෙට තබනා පාදේ ...

කදිටම වයනා හේවිසි නාදේ .....

( ගී පද සංකල්පනාව - බර්ටිජයසේකර- 1972)

-----------------------------------------------


මෙතැන් සිට ඉදිරියට...............දෙසතියක විරාමයකින්.................

ප්‍රණාම පූර්වක ස්තුතිය  - තොරතුරු මුලාශ්‍රය සහ සේයාරූ  -- ඉන්ද්‍රානි පෙරේරා මහත්මිය (ත්‍රී සිස්ටර්ස්) විසිනි - 2024 ජූනි මස 20 දිනදීය

Thursday, June 6, 2024

එක්තරා යුගයක ලක් දිවයිනේ ගමක වරුණ...14

 සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය...........(අවසන් දිගහැරුම) -14

මේවා රසගන්වන්නට මියැසි විසිතුරු රටා මැවූ සංගීතඥයන් ද ඔවුන් සේම ගැමියන්මය. ඔවුන්ගේ දිවිමග තොරතුරු සංග්‍රහයන්හී ඒ බව පැහැදිළිව දක්වා තිබේ. පන්ඩිත් අමරදේව, ප්‍රේමසිරි කේමදාස ප්‍රමුඛව සෝමදාස ඇල්විටිගල, දයාරත්න රණතුංග, සනත් නන්දසිරි, සුනිල් සාන්ත, රෝහණ වීරසිංහ, රෝහණ බැද්දගේ, වික්ටර් රත්නායක, සරත් දසනායක, පැට්‍රික් දෙණිපිටිය, බන්දුල විජේවීර, ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන, ඔස්ටින් මුණසිංහ. නාලිනී රණසිංහ, නන්දා මලනී වැන්නෝ ඒ අතර වූහ. මෙහිදි හද්ද පිටිසර සියඹලාන්ඩුව වැනි ගැමි පරිසරයක යොවුන් විය ගෙවා අගනුවරට පැමිනි එච් එම් ජයවර්ධන නම් සංගීත කරුවා වෙසෙසිනි කැපි පෙනෙන්නේ. 
----------------------------


බටහිර ගී තනු ඇසුරු කරමින් වේගරිද්මය ට ගැයුනු ගීතවල පවා පදමාලාවන් ’ගැමි ජන ජිවීතය’ වටා ගෙති පැවතින. 60 දශකයේ ගායක ගායිකාවන් අතර රැල්ලක් සේ හඹාගිය ’කණ්ඩායම් ගී’ නම් වූ බටහිර කැලිප්සෝ ගායන රටාවේ ගීත බොහොමයක්ම මෙම ගැමි ජන ගී සහ එදා පැවති නිස්කලංක ගැමි පරිසරයේ විචිත්‍රත්තවය මතුකර දුන්නේය. බයිලා චක්‍රවර්තී ලෙස පිළිගැනුනු ’එම් එස් ප්‍රනාන්දු’ ද, ත්‍රී සිස්ටර්ස් ගායිකාවෝද, ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන නියෝජනය කළ මූන්ස්ටෝන්ස්, ගෝල්ඩන් චයිම්ස් සහ ද සුපර් ගෝල්ඩන් චයිම්ස් ද, අදපවා ක්‍රියාකාරී මෙල්රෝයි ධර්මරත්නගේ  ’ධර්මරත්න සහෝදර’ පිරිස ද මෙම කුලකයට අයත් වෙති.

ළමුන් උදෙසා එදා ගුවන් විදුලි ළමා පිටියේ සහ වෙළඳ තැටි විසින් නිපැයුනු ’ළමා ගී’ ගැයූ එදා ’ළමුන්’ ද ගැමි සෞන්දර්යය සහ ජන ජිවීතය අරභයා ලියැවුනු ගීත ගායනා කළහ.


 


’කෝබෝ නීල මලක මිදුණු පිනි කඳුලැලි සේ ...............

’අහසේ ඈත දිළීසෙනවා පුංචි තාරකා...... (කණාමැදිරියෝ) - ලිලන්ති කරුණායක

’අවිච්චියා අයි චාං...’ 

’බට්ටිච්චෝ ඔයත් එක්ක..’

’එගොඩ ගොඩෙත් නැත සුදු හා පැටියා’

’කුරුම්මැට්ටි මැසිමේ...’

’රාන් කිරිල්ලි රාන් කුරුල්ලා කොයි...’ - විචිත්‍රා මිගෙල් 

--------------------------------------

ගම්මානයක් ඇසුරුකරගත් තිර පිටපතක්, කථාංගයක් ඇතුළත් සිනමාපටයකදී රාමුවකට කොටුවන ගීත රචකයා එකි චරිත සහ පරිසරය පාදක කොටගෙන ගීතය පබැඳිය යුතුය. ’ගම්මානයේ’ කථාංග ඇතුළත්ව තිරගත වූ මහත් සංඛ්‍යාවක සිංහල සිනමාපටයන්හීදි එවැනි ගීත දහස් ගණනින් ඇතුළත් වෙයි. එහෙත් වෙළඳ ගී තැටියකට හෝ ගුවන් විදුලි සංගීතමය විචිත්‍රාංගයකට ලියන ගීත ප්‍රබන්ධකයා ස්වාධින වෙයි. 

පෙර කී විග්‍රහයට නිදසුන් ලෙස ගම්මානයක වරුණ මතුකරදෙන පහත ලැයිස්තුව විමසා බලනු මනාය. මේ ගීත සියල්ලම සිනමා කලාවෙන් බැහැරව රචනා වූ නිදසුන්ය.

දී කිරි දී කිරි ගෙනවා දී කිරි - අනුලා බුලත්සිංහ, ගී ද ලූෂන් බුලත්සිංහ,රතු හැට්ටකාරි නාට්‍යය - ඔස්ටින් මුණසිංහ

මට තනි නැති නුඹ නාඩන් සුරතලියේ - ටී එම් ජයරත්න, ගී පද - සමන් චන්ද්‍රනාත් වීරසිංහ, ගුවන් විදුලි ගී - එච් එම් ජයවර්ධන

කන්දෙන් ලන්දෙන් බැස දිවැ එන්නේ මාදං බෝවිටියා රස දන්නේ - අමරදේව, පද - සුනිල් සරත් පෙරේරා, ගුවන් විදුලි ගී, අමරදේව

අතුළ සිනිඳු සුදු වැල්ලේ - අමරදේව පිරිස, නන්දදාස කෝදාගොඩ, ගුව, අමරදේව

කඳුවැටියෙන් බැසඑනා මිටියාවත රගදෙනා, අමරදේව, අමරා රණතුංග, සුනිල් සරත් පෙරේරා, දයාරත්න රණතුංග

ගෙවිළියනේ වෙල් එළියේ අඩසඳ සේ නැමි නැමි, සනත් නන්දසිරි පිරිස, ප්‍රේමකිර්ති ද අල්විස්, ගුවන් විදුලි, සනත් නන්දසිරි

සොඳුර මට සමුදෙන්න ඈත ගමේ සරු පස, ඩී ඩී ගුණසේන, සමන් චන්ද්‍රනාත්, ගුවන් විදුලි, ප්‍රේමසිරි කේමදාස

ගෝණගලට මාව දෙතෙයියා - චන්ද්‍රනි ගුණවර්ධන, ඩෝල්ටන් අල්විස්, ගුවන් විදුලි, බී වික්ටර් පෙරේරා

ලොකු නැන්දා එනවා අපේ දිහාවේ - චන්ද්‍රානි, ඩොල්ටන් අල්විස්, ගුව, වික්ටර් පෙරේරා

මට මතකයි මන බැන්දු සිනා - මර්වින් මිහිඳුකුල, ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන, වෙළඳ කැසට්, ක්ලැරන්ස්

ඇළ දොළ පිරුනා මැණිකේ නිසා - සුපර් ගෝල්ඩන් චයිම්ස්, වෙළඳ තැටි, ක්ලැරන්ස්

සඳක් බැස ගිය අවරගිරේ - සූපර් ගෝල්ඩන්, තැටි, ක්ලැරන්ස්

ආදරයෙන් මා හද වට එතෙන ලතා - අබේවර්ධන බාලසූරිය, කුලරත්න ආරියවංශ, ගුව, සරත් දසනායක

,නෙඵම් විලේ නෙඵම් මලට  - අබේවර්ධන සහ නිරංජලා සරෝජිනී, අජන්තා රණසිංහ, තැටි, ප්‍රේමසිරි කේමදාස

දවස ගෙවි දැන් ටික ටික   - සී ටී ප්‍රනාන්දු, සුසිල් සේනාධීර, තැටි, පැට්‍රික් දෙණිපිටිය

නගේ නගේ වැහි එනවා පැලට වරෙන්නේ - නීලා වික්‍රමසිංහ සහ වික්ටර් රත්නායක, සුනිල් ආරියරත්න, ගුව, වික්ටර් රත්නායක

දෑතට වළලු මල් මුතුළැල් මාල පොටයි - නීලා සහ ටී එම්, සී ද එස් කුලතිලක, ගුව, සී ද එස්

රුක් අත්තන මල මුදුනේ- නන්දා මලනී, මහින්ද අල්ගම, ගුව,නන්දා මලනී

සිතක සතුට නැළවෙන දිය රැළි සේමා - පුන්‍යා කත්‍රිආරච්චි - සේන වික්‍රමආරච්චි, ගුව, සෝමරත්න පෙරේරා

සාරි පොඩිත්තක් ඇඳගෙන - නන්දා මාලිනී, සුනිල් ආරියරත්න, ගුව, නන්දා මලනී

දුම්බර කළලේ තුන්පත් රටා වියන්නම් - නාලනී රණසිංහ, ගුව, නාලනී රණසිංහ

අර බලපන් නගෝ  - නාලනී රණසිංහ, ගුව

සුවඳ මලේ පැණි බඹරුනට පිදෙන්නයි - එඩ්වර්ඩ් ජයකොඩි සහ රෝහණ බෝගොඩ, ජෝරජ් ලෙස්ලි රණසිංහ, ගුව, බන්දුල විජේවිර

දෝත පුරා මුතුමාල ලතා - බන්දුල විජේවිර, උපාලි ධනවලවිතාන, ගුව, බන්දුල විජේවිර

බකිණි ගහේ බකිණි මලේ පාර අසන්නේ - පුන්‍යා කත්‍රිආරච්චි සහ එඩ්වර්ඩ් ජයකොඩි, ඩෝල්ටන් අල්විස්, ගුව, රෝහණ වීරසිංහ

බොලං පොඩි නංගී ටිකක් හිටපන් - සුජාතා අත්තනායක, අජන්තා රණසිංහ, ගුව, නවරත්න අත්තනායක

මුතු පබඵ කාරි දඹරන් වළලු කාරි - සුජාතා අත්තනායක, අජන්තා,ගුව, ලයනල් අල්ගම

මුතු වරුසාවට තෙමිලා පිනි ඉහිරුණු - වික්ටර් රත්නායක, ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්, ගුව, වික්ටර් රත්නායක

හීන් හාමිනේ උඩහ වත්තේ පොල් කඩනවා - ඉන්ද්‍රානී විජයබන්ඩාර, සිරිල් ඒ සීලවිමල, ගුව, සිසිර සේනාරත්න

සල් සපුමල් දෙවැට දිගේ පිපිලද දුනුකේ - සිසිර සේනාරත්න

සරුපස දිලේ පූදින ගොයමක් සේම - සුනිල් ආරියරත්න, වික්ටර් රත්නායක

දවසක් පැල නැති හේනේ - රන්බන්ඩා සෙනවිරත්න, ගුණදාස කපුගේ

නාඹර ගොයමට රහස් කියලා - සමන් චන්ද්‍රනාත් වීරසිංහ,කපුගේ, 

සුදු නැන්දා ඇයි ගේ දොර වැහුවේ - ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්, කපුගේ

අක්කා නගාලගේ බොළඳ හිනා - ඩෝල්ටන් අල්විස්, චන්ද්‍රානි 

රජ මැදුරක ඉපදී හිටියානම් - ලුෂන් බුලත්සිංහල, මාලනී බුලත්සිංහල

පැණි කුරුල්ලනේ නිල් කොබෙයියනේ - ලුෂන් බුලත්සිංහල, මිල්ටන් මල්ලවාරච්චි

එගොඩහ කන්දේ රුවැති එළන්දා - ඩෝල්ටන් අල්විස්, සනත් නන්දසිරි


මේ නිර්මාණ සංගීතවත් කරන්නට ඔවුන් සිය ළමාවියේ දී විහාරයේ. පිංකම් පොළේ, සල්පිලේ, දේවාලයේ, මෙන්ම ගැමි යාතුකර්මයන් වූ බලිතොවිල් සහ එහි රගදැක්වූ නාඩගම් ගුරුකොටගත් බව කියැවේ. ගම්මානය සිඝ්‍ර විපර්යාසයට ලක්වූ 80 දශකයට පෙර, ගැමි ජනකලා නිර්මාණ, රග දැක්වීම්, උත්සව එහි නිතර පැවැත්වූ වග කියැවේ. ඒවා නරඹා රසවිඳින්නන් ගේ කලා නිර්මාණ කෞෂල්‍යය හිමිදිරි පිනි පොද වැටී සූරිය උදාවේදී විකසිත වන පියුමක් බඳුවන්නට ඇත. උක්ත මහරු ගීතාවලියේ නිර්මණකරුවන් සියල්ලෝ මෙම පිරිසේ සාමාජිකයන්ය. ඔවුනට ජනකවියේ, ජනගීතයේ, නාඩගමේ, බලියාගයේ, කෝලම් සංදර්ශනයේ, තොවිල් පොළේ ඇසුනු සංගීත රාවය, පසුකාලීන නිර්මාණවේශය අත්කරදෙන්නට ඇත. 


කෙත් යාය සිසාරා ඈතින් නැගෙන බටනලා වාදනයක ශෝකී ස්වරය, ඔබේ හද කිතිකවනු ඇත. මෙම ගීත නිර්මාණ සංගීතවත් කිරීම සඳහා ඒ නිසාදෝ බටනලාව යොදාගන්නට නිර්මාණකරුවෝ ප්‍රිය කරති. උක්ත ගීතාවලියේ වැයූ ගීත බොහොමයක එකී වාද්‍ය ඛන්ඩ ඇතුළත්ය. ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රගන්‍ය බටනලා වාදකයන් වූ ඈත දුර ඌව පුරවරයෙන් බිහිව පසුව ප්‍රවිණයන් බවට පත් වූ  වී හේමපාල සහ එච් එම් ජයවර්ධන මෙම ගීත උදෙසා බටනලා වාදනයෙන් සහය වූ බව කියනු ලබයි. විසල් ගවපට්ටි රැකබලාගනිමින් ලඳු කැළෑ, තැනි පුරා සැරිසැරූ ගොපඵ කොලුවන්ගේ පාඵව කාන්සිය දුරුකරදුන් ’බටනලා’ නාදය, නෙකවර ඉහත ගීතාවලියට මුසු වූ අවස්ථා හමුවේ


ළන්ද දිගේ හැංගි හොරා සැඳැ කාලයේ  - ගැයුම - නන්දා පතිරණ, සංගීතය - ස්ටැන්ලි පීරිස්, බටනලා වාදන රසය - වී හේමපාල පෙරේරා

කුරහන් යායේ සඳ උතුරාගෙන  - ටී එම් ජයරත්න, ස්ටැන්ලි පීරිස්, බටනලා වැයුම් - හේමපාල පෙරේරා

බිංදු ඉහෙන පින්නේ අරුණ උදේ - මාලනී බුලත්සිංහ, අජන්තා රණසිංහ, සංගීතය  - ක්ලැරන්ස් 


ආචාර්ය ප්‍රේමසිරි කේමදාස බටනලා වදකයන්ගේ පරපුර නියෝජනය කරන ලද්දෙකි. ’ජන ගී’ කලාව පිළිබඳව විශේෂඥයන් වු සංගීතවේදින් අතර ඔහුද ප්‍රමුඛයෙකි. සරළ ගී පදමාලාවකින් ’ජන ගී’ රසය මතුකර පාදා ගැනීමට ඔහු සමත්කම් දැක්වූ නිදසුන් එමටය.  පන්ඩිත් අමරදේව සහ නිරංජලා සරෝජිනි ගැයූ ’රෑ හඳේ හේනකින් සීපද ඇහුණයි....’ ඊට නම්කල හැකි අපුර්වතම නිදසුනකි. (පෙර ලිපියක ගීතය පළ කරන්නට යෙදුනි). එහි පදවැලේ ආරම්භක පදයන් හී එක් අක්ෂරයකට මාත්‍රා ගණනාවක් පුරුද්දා ඔහු ’ජන ගී’ ආර මතුකරගෙන, එය රසය දියුණු තියුණු කරන්නේ ’බටනලාව’ වැයීමෙනි.

'

රෑ හඳේ හිනකින් සී පද ඇහුනයි - අමරදේව සහ නිරංජලා සරෝජනී

නෙඵම් විලේ නඵම් මලක ලස්සන ගැන - අබේවර්ධන බාලසූරිය සහ නිරංජලා 
--------------------------------


එහෙත්, ගම්මානයේ තතු කියූ ගීත නිර්මාණයන්, සංගීතවත් කිරීමේදී ඔවුන් ඇතැම්විට බටහිර වේගරිද්ම නාද රටාවන් ද ඊට යොදාගත්හ. එහිදි අපරදිග වාදf්‍යා්පකරනයන් ද එක්කර ගැන්මට පසුබට නොවූහ. උක්ත සටහන් පෙළෙහි ’එම් එස් ප්‍රනාන්දු’ ගායන ශීල්පියා ගේ ගීත සළකා බලනු වටී. එහි වැයෙන්නේ ’ට්‍රම්පට්’ සහ ’විදුලි ඕගනය’ ’විදුලි ගිටාර්’ සහ ’ඩ්‍රම්ස්’ ය. 


ටිකිරිටිකිරි ටිකිරි ලියා කවුද කියලා බලමු කියා ................ 

පාර පුරා මල් හැලෙනවා ඇඳපු චිත්තේ .............

------------------------------------

ගැමි සෞන්දර්යය සහ පරිසර වැණුම් ගයන්නට පෙළඹුනු සී ටී ප්‍රනාන්දු ශිල්පියා වෙනුවෙන් සංගීත සංයෝජනයේ යෙදුනු සුනිල් සාන්ත සිසු පැට්‍රික් දෙණිපිටියද බටහිර සංගීත නාදරටා ඊට එක්කරගත්තේය.

(රෑ පැල් රැකලා පැල් කවි කියලා.... , මගේ සුදු මාමේ ................ , අනේ ඩිංගක් ඉන්නකෝ ඔය..................) ඒ අතරට පෙළගස්වනු වටනේය. මේවයේ ඔහු (පැට්‍රික්) සැක්ස්ෆෝන්, ට්‍රම්පට්, විදුලි ඕගන, විදුලි ගිටාර් වර්ග, මෙන්ම පෙරදිග මූලයක් ඇති ’සන්තූර’ යද අප්‍රිකානු ජන සංගීත වාදf්‍යා්පකරණ වූ කොම්බෝ සහ බොංගා තාල වාදන, සමග මුසුකර තිබේ. එහෙත් ඒ කරණකොට ගෙන ගී පදමාලාවන්ගෙන් වහනය වන ගැමි සුවඳ හීන වූ බවක් දක්නට නොලැබීම ආශ්චර්යයකි. 

මේ අතර රත්නපුරයෙන් පැමිනි ක්ලැරන්ස් විජේවර්ධන ඉලෙක්ට්‍රෝනික ගිටාරයට පෙම් බැන්දේය. ගැමි ජනදිවිය මෙන්ම එහි සෞන්දර්යය ගී පදමාලාවන්ට නංවා  චිත්‍රනය කළ ඔහු සිය නිර්මාණ මතු කී විදුලි ගිටාරයෙන් හැඩ වැඩ කරගන්නට ඇඵම් කලේය. විහාරයේ සිට ගම වටා ඇදෙන පෙරහැරේ නර්තන ශිල්පීන් වෙනුවෙන් වැයෙන ’බෙර දවුල්’ හඞ ගිටාරයෙන් මවමින් පර්යේෂාන්තමක අත්හදා බැලීම් සිදු කලේය

රන් මොණරුන් රගදෙනු දුටුවා - වින්ස්ලෝ  සික්ස්, පාට පාට රන්තටු සළලා - ගෝල්ඩන් චයිම්ස්, උඩරට නිළිය හැඩ වගේ - ඇනස්ලි මාලේවන, කියන්න සුළගේ - ලිලන්ති කරුණායක. අහසේ ඈත දිළීසෙනවා පුංචි තාරකා - ලිලන්ති, ගොයම් කපනවා මැණීකේ වෙලේ නෙළනවා මැණීකේ - ඇනස්ලි මාලේවන, 


බටහිර සංගීතයෙන් වශීකෘත වු, සිංහල ගැමි මූලයන් ඇති ගීත රසික ප්‍රජාවට ඒ වාද්‍ය ආර බලපෑමක් කළ බවක් පෙනෙන්ට නැත. ඔවූහූ ඒවා එදත් අදත් ආදරයෙන් ලෙන්ගතුකමින් වැළඳ ගනිති.

නිර්මාණකරුවන්ගේ පරිකල්පන ශක්තිය, ප්‍රතිභාපූර්ණත්වය දඵලා වැඩි යන්නේ, නිහඞ නිසල පරිසරයන්හිදීය. ’ගම්මානය’ තරම් ඊට අන් කවර තැනක් සුදුසු වේද? ශ්‍රී ලංකාවේ එදාමෙදා තුරු බිහිවූ විශීෂ්ඨ සාහිත නිර්මාණ එනම් කෙටිකතා, ගී, කවි, සිතුවම්, නවකථා, සිනමා නිර්මාන බිහිවි ඇත්තේ ගැමියන්ගේ අත්දැකීම් පාදක කොටගෙනය.

රසිකයන් ද හදවතින් වැළඳගන්නේ, ප්‍රිය කරන්නේ, තම ළමාවියේ අත්දුටු, නෙතගැටුනු දසුන් මනසින් අවර්ජනය කළ හැකි.  අතීතයට පියඹා යා හැකි නිර්මාණයන් හටය.

ෂෙල්ටන් ප්‍රේමරත්න වැනි ප්‍රවිණ සංගීතඥයන් ගේ ප්‍රතිභාව කැපි පෙනෙයි. කෙසේද යත් ඔහු ’වැදි ගී’ නාදමාලාව සංගීතවත් කරන්නට පවා බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ සාම්ප්‍රදායික උත්සව තූර්ය භාන්ඩයක් වන ’බෑන්ඩ්පයිප්’ නම් වූ ශූෂිර වාදනෝපකරණය යොදා ගන්නට පසුබට නොවීය.

කොළඹ ආනන්දය අසල වසමින් එහි අකුරු කළ ’ප්‍රේමකිර්ති ද අල්විස්’ ද ’වාද්දුවේ’ වැසියෙකි. එහි ගම්මුන් ඇසූ දුටු දෑ, කළ කී දෑ. ඔහුද අත්දකින්නට ඇතිවා නිසැකය. මතු ලියැවුනු සටහන් පෙළෙහි ඇතුළත් වූ නෝංජල් ’හඳයා........’ නම් ගැමියා ගේ පවත උපුටාගන්නට ඇත්තේ ද වාද්දුවෙනි. ’රබර් වගාව’ සරුවට සිදුවූ කඵතර දිස්ත්‍රික්කයේ ඒ රබර් වතු හිමි ’හාමු’ මහතැන්ලා එමට සිටියහ. එය කවියක නිසග ලක්‍ෂනයක් වූ ’අනුප්‍රාස’ රසයෙන් හීන වූ පබැඳුමකි. ආචාර්ය කේමදාස වැන්නෝ ඒවා ගීත බවට රූපාන්තරනයට ලක් කිරීමේ විශේෂඥයෝ ම විය.

මෙම ලිපි මාලාවෙන් ගීත රසයේ කිමිද ගිය ශ්‍රාවක රසික ඔබ ඒ කර්තව්‍යයේදී  සියවස් සියවස් ගණනකදී එතරම් විපර්යාසයකට ලක් නොවී තිබී, අසමාන්‍ය ලෙස අභව්‍ය ලෙස ගෙවිගිය දශක කිහිපයක් තරම් කෙටි යුගයදී සිඝ්‍රයෙන් වියැකි අතුරුදහන් ව යන ලක්බිම ’ගම්මානය’ ක විසිතුරු අත්විඳින්නට ඇති බවට නිසැකය. 

ඉතිහාසගත ග්‍රන්ථාවලිය හැදෑරිමේදී උක්ත කරුණ මනාව පැහැදිළී වේ. එනමුත් යුරෝපීය කාර්මික විප්ලවයේ ප්‍රතිඵල පසුගිය සියවසේ මුල් භාගයේ සිට ඒ සුන්දරත්වය නම් වූ කඩතිරය තැනින් තැන පඵදු  කරන්නට පටන් ගන්නා ලදී. 

ලංකා ජනතාව ඉතිහාසයේ මුල්වරට අවිචාරවත් බහු භාන්ඩිකතාවයට රැකුල් දෙන විවෘත ආර්ථික රටාවට සම්පූර්ණයෙන්ම නතු වු 70 දශකයේ අවසන් දෙවසරෙහි සිට ඉතා කෙටි කාලයක් එනම් දශක පහක් ගතව යන වත්මනෙහි නොඇදහිය හැකි ලෙස සිය අනන්‍යතාවය, සාරධර්ම, මානව ගුණාංග, චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර, යන මේවයෙන් පිරිහි ගොස් ඇති බවට නිදසුන් පුවත් නිතිපතා දිනපතා එමටය.

එය යළි කිසිදිනක ආපසු හැරවිය නොහැකි රූපාන්තරණයක් විපර්යාසයක් ව පවතී. ඒ අනුව මෙම ගීතාවලියෙන් ඔබට නිරාවරණිත සදාහරිත ගම්මානය යළි ප්‍රතිනිර්මාණය කර දෙන්නට සමත්විනි නම් එය මහත් සොම්නසකි.


සමාප්තයි








Monday, May 20, 2024

එක්තරා යුගයක ලක් දිවයිනේ ගමක වරුණ...13

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 13


 සිංහල ජනශ්‍රැතියේ හදවත ’එදා ගම්මානයයි’, සිරිත් විරිත්, ජන ක්‍රීඩා, ඇදැහිලි, යාතු කර්ම, වෛද්‍ය කර්ම, ගොඩමඩ ගොවිතැන, කර්මාන්ත, යන මේවා ඇසුරෙන් උපන් ජනකවි, කථා, බස්වහර, උපමා,රූපක, ප්‍රස්ථා පිරුඵ ආදී  භාෂාප්‍රයෝග සිංහල බස පුබුදුවයි පොබයයි. ගීතයෙන් නොනැවතී  වේදිකා නාට්‍ය, සිනමා කෘති, ටෙලිනාට්‍ය, විශේෂංග, ගීතනාටක, ගුවන් විදුලි නාට්‍ය ආදී කලාංගයන් පුරා අක්මුල් විහිදුවාලන්නේ සිංහල ජනසංස්කෘතියයි. නිදහස් අධ්‍යාපනයේ මහිමයෙන් තම සිහින පැතුම් මල්ඵල ගැන්වී  පරිපාලන හිණිපෙතෙහි ක්‍රමයෙන් ඉහළට නැග මෙරට සහ නොරට විවිධ තලයන් හි රැඳී  සිටින්නන්ගේ අක්මුල් මන්-පිය මුත්තණු පරම්පරාවන් ඔස්සේ  ඈත ගම්මාන කරා විහිද යැයි. එහෙයින්දෝ සිංහල පමණක් නොව වෙනත් ජාතින් නියෝජනයක කරණ ලාංකීය ජනතාවගේ උප විඥානයේ ගැඹුරු තැන්හි ලැගුම් ගෙන ඇත්තේ ’ගැමිකමයි’. 



එහෙයින්දෝ විවේක පාඩු ලද වහාම, හිස ගත්තවුන් ලෙස ජීවන අරගලයේ නිරතවන්නෝ, දූර ඈත පදෙසකට ගොසින් නිල්ල ගැසුනු කෙත්යායේ, වෙල් එළියේ, වනවදුලේ සැරිසරන්නේ උන්මාදයට ලක්වූවන් මෙනි. එහිදි ඔවූහූ නූතන මනෝ වෙදැදුරන් විසින් හඳුනාගෙන  ’අතීතකාමය’ (nostalgia) නමැති රසගුලාවේ ගිලී මත්වෙති.  ගැමිකම කියැවෙන, වනපෙතේ, හේනේ කුඹුරේ, පැල්පතේ අත්දැකීම් සිදුවීම් කැටිවූ කලා නිර්මාණයන් කෙරෙහි වහාම ආශක්ත වන්නේ එනිසා වන්නට ඇත.

’ජනකවි’  කලාව ගුරුකොට ගත් අතිමහත් ගණනක ’ගී’ බිහිවූයේ පසුගිය සියවසේ දෙවන භාගයේදීය. එයින් උත්පාදනය වූ ගාමක බලයෙන් ඇදී ආ රැල්ල නව සහස්‍රකයේ මුල් දශකය දක්වාද පැවත ආවේය. 


’රන්කුරහන් මල සේමා............’ (නව පරපුරේ ගායන තරු යුග්මය භාතිය ජයකොඩි සහ සන්තුෂ් විරමන් ගැයු ජන කවි ආරේ නිර්මාණය) ඊට මනා නිදසුනකි. 


මෙම සටහන් මාලාවේ  සමාප්තිය කරා එළඹෙන්නට මත්තෙන් මිට පෙරාතුව ලියැවුනු සටහන් ගණනාවක ඇතුළත් වූ ’1960, 1970,1980,’ යුගයන්හී ගැයුනු ගීත පණහකට අධික සංඛාවකින් ඇතැම් ඒවා මෙම , ’ජන ගී’ කලාවෙ ආභාෂය ලැබගත් බව නිරික්‍ෂණය වේ.


ජන කවියෙන් උපන් ගීතයක් උරුම කර ගන්නේ මුලින් කී කලාංගයේ හැඩතලය.


තෙල් ගාලා හිස පීරන් නෑනෝ ...

ඇටවැල ඇරගෙන බැඳගං නෑනෝ ...

සේලේ ඉනවට ඇඳගන් නෑනෝ ...

ගොයම් නෙළන්නට යමු අපි නෑනෝ යමු නෑනෝ....

කූඹුර මැදින් නියර දිගේ මල් පුබුදිනවා ....

මිණි මුතුයෙන් ළා තනපත් සේල නෙළනවා ...

රෑණ ගිරා රෑන උඩින් වියන් බඳිනවා...

බාලලියන් සුබ නැකතින් කෙතට බහිනවා..........


(සුනිල් සාන්ත ගුවන් විදුලි ගී නිර්මාණ  - පද රචනය - අරිසෙන් අහුබුදු - 1968)


පෙර කවරකලෙකත් සිදු නොවූ, ඉංග්‍රිසි යුගයෙන් පසුව සිදුවු බරපතලම විපර්යාසයකට ’ගම්මානය’ ලක්වුයේ 70 දශකයේ අගභාගයේ ලක්දීපයට වීවෘත ආර්ථිකය ප්‍රවේශ වීම හේතුවෙනි. එතැන් හි සිට ගම්මුන් මතුනොව ගැමිලියන් ද ’අගනගරය’ කරා ඇදී ආවේ වේගයෙන් වානිජකරණයට ලක්වූ සමාජයේ ’බහු භාන්ඩිකත්වයේ’ වහඵන් බවට පත්වීමෙනි. ඒ අනුව තමන් දිවිගෙවූ කුඩා සරළ නිවහන ’බංගලාව’ ක් බවට හරවා ගැනීමේ සිහින සැබෑකරගන්නට ඔවුන් වළිකෑහ. මාසික කූළී වේතනයකට වහල් වූ ඔවුන් එයින් අතෘප්තිමත් නම් විදෙස් ගතවී බැළමෙහෙවර කිරිමේ කටයුත්තේ යෙදෙන්නට පහසුකම් සලසා දෙන ලදී. නිවහනේ සිහිනයෙන් අනතුරුව හෝ ඊට ද පළමුව ඊලග සිහිනය ’මෝටර් රථයකි’.  ගතින් නගරයට පිවිස දිවිගෙවූවද ඔහු නිරන්තරයෙන් සිතින් ගතකලේ ’සිය ගම්මනායේ’ විය හැකිය.


රන්බන්ඩේ රන්මැණීකේ ......

පිරෙනවාද මුට්ටි පුරා.....

මහකිතුලේ  මලේ කදුඵ ....

පිපෙනවාද තවමත්...

සත්කෝරළයේ සමන් කැකුඵ .....


ගම්මානෙන් නුවරට එන මහපාලම බිඳදමන්න...

මං ආසයි හැමදාමත් මං හිටි මගේ ගම දකින්න.....

ගොඩේ ඉඳං හැන්දෑවට වාරං කීවා මතකයි...

ගමේ මතක මට තාමත් සමන් පිච්ච මල් සුවඳයි.....


(සුනිල් ආරියරත්න, වික්ටර් රත්නායක, ගැයුම ගුණදාස කපුගේ)


පෙර කී පරිවර්තනය සිදුවි දශක පහක් පමණ ගෙවි යන මේ යුගයේ, එදා ගම්මානයක නෂ්ඨාවශේෂයන් අතරින් පතර තවමත් ඉතිරිව තිබුනද,  කෙළි සෙල්ලම්, ජනක්‍රීඩා. ආදී ගැමි සංස්කෘතිකාංග සෝදාපාඵ ව සිඝ්‍රයෙන් අභාවයට යමින් තිබෙනු දක්නට හැක්කේය. සත්වයෙකුගේ සිරුර තුල දිවයන රුධිර සංසරණ පද්ධතිය බඳුවන් සංකීර්ණ මාර්ග ජාලාවන්ගෙන් වට වී ඇති ගම්මානයක වෙසෙන්නන්, නිරන්තරයෙන් එයින් ඔබ්බට යති, එති ඒ සමගම අමුත්තන්ද එහි පිවිසෙති. මාර්ග පද්ධතියට නොදෙවෙනි බලපෑමක් සිදුකරන්නේ ජංගම දුරකථන සහ මාධ්‍ය සන්නිවේදන ජාලය විසිනි. ඒවා විසින් තලා පොඩිකර දමන ගැමි සංස්කෘතිකාංග, වෙනුවට නාගරික, සංකීර්ණ සංකර දිවිපෙවෙත ඔවුන් මත පටව දමන්නේ, මතුපිටින් නෙක විසිතුරු අතිශයෝක්තියන් දවටා හරිමිනි. 

එසේ වුවද අදද, වන මූකලානයන්ගෙන් වටවීම හෝ ගිරිදුර්ග කඳුහෙල් වලින් කොටුවීම නිසා හුදකලා වූ ගම්මාන ද නැත්තේ නොවේ. 


                                 ලිපි මාලාවේ සමාප්තියයි


සමාලෝචනය


එදා මුඵ දිවයිනම එකම ගම්මානයක් බඳුය. නාගරිකයන් දිවිගෙවූ අගනුවරට නුදුරින් පැවති කිරුළපන, බොරලැස්ගමුව, කෝට්ටේ, නුගේගොඩ, කැළණිය ඈ මෙකී නොකී පදෙස් ද ගම්මනායන්ය. තමාගේ ළපැටි වියේදී පැවති කිරුළපන ගම්මානය පිළීබඳව විස්තර සටහන් එහි වැසියෙකු වූ ප්‍රවිණ ගීත රචක, සාහිත්‍යවේදී සුනිල් සරත් පෙරේරා ශූරීන් ගේ කෘතිවල ඇතුළත්ය. තතු එකල්හි අගනුවර අවටින් තවත් දුර බැහැරට යද්දී හමූවන වෙනත් පදෙස් ගැන කියනුම කවරේද? උක්ත ගී රචනාවන් ට පාදක වන්නට ඇත්තේ මේවයේ සාමාජිකයන් ව සිටි ’ගැමියන්’ ගේ අත්දෑකීම් විය හැකිය. ඔවූහූ ළමාවියේ අත්දුටු දෑ එහි ඇතුළත් බව නිසැකය. 


ඩෝල්ටන් අල්විස්, මහගම සේකර දෙපොළ ප්‍රමුඛව කරුණාරත්න අබේසේකර, උපාලි ධනවල විතාන, කුලරත්න ආරියවංශ, සුනිල් ආරියරත්න, සුනිල් සරත් පෙරේරා, ජයම්පතී අල්ගම, අජන්තා රණසිංහ, ජෝර්ජ් ලෙස්ලි රණසිංහ. ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්, බන්ඩාර කේ විජේතුංග, සුනිල් ආරියරත්න, අරිසෙන් අහුබුදු, ධර්මසිරි ගමගේ, මඩවල එස් රත්නායක, මහින්ද අල්ගම, සිසිර සේනාරත්න, අබේවර්ධන බාලසූරිය, ඔවුනතරින් ගැමි දිවියේ අසිරිය ගීයට නැංවූ රසවතුන් අතර වෙසෙසින් කැපී පෙනෙයි. ගැමියන්ගේ බස් වහර පවා අව්‍යාජව සිය නිර්මාණයන් වෙත වැද්දා ගන්නට අජන්තා රණසිංහ, ඩෝල්ටන් අල්විස්, කරුණාරත්න අබේසේකර වැන්නෝ කිසිවිටක පැකිඵනේ නැත.


මෙම සටහන් මාලාවේ ඇතුළත් වූ ගීත දාමයේ රසපූර්ණිත ගී පුරුක් විමසා බලනු මනාය. වරහන් තුල ඇත්තේ එම ගීතය ඇතුළත් වූ ලිපි අංකයයි


උපාලි ධනවල විතාන

රන් කුරහන් හේන උඩින් (1) , ඔරුව වසා වැලි පුරවා (10) 


ඩෝල්ටන් අල්විස්

කුරහන් හේනේ පිපුණු මලී  (1) නාමල සේමයි පෙණුනේ (1), වතුර කළේ ඇයි උකුළ තෙමන්නේ (1), ඇල් හේන දිගේ පාන වගේ (6), එගොඩහ යන්නෝ මෙගොඩහ යන්නෝ (10), 


කුලරත්න ආරියවංශ

කුරහන් යායේ සඳ උතුරාගෙන (1), ලන්ද දිගේ හැංගි හොරා සැඳැ කාලයේ (1), කෙකටිය යායේ සිරිපොද පිපිලා (4), මා වවුලන් රෑ පුරාම රංචු ගැසීලා (4)


ජයම්පති අල්ගම

කරල් බරින් නැමී දිළෙයි (1), 


අජන්තා රණසිංහ

කුඹුකේ ළිඳෙන් දිය නා අපූරුයි (2), රෑ හඳේ හීනෙකින් සීපද ඇහුණයි (5), රෑ පැල් රකින කුරහන් පැහෙනා හේනේ (6), මහද කාටදෝ ඒ රුව ඇදෙනවා හදේ (11), කෝපි ගසට කෝපි මලට (11)


සුනිල් ආරියරත්න

පොඩි කුමාරිහාමියේ (2), කුල ගෙදරින් දුම්බර කඳුවැටියේ (12)


මහගම සේකර

වක්කඩ ලග දිය වැටෙන තාලයට (2)


දෙල්තොට චන්ද්‍රපාල 

රත්ති අරන් උදැනැක්කේ කොහේද යන්නේ නගෝ..(3), පින්න මල් පිපි පින්නේ ලන්ද ලස්සනයි (11), 


කරුණාරත්න අබේසේකර 

රෑ පැල් රැකලා පැල් කවි කියලා (5), මොකද මැණීකේ හනික යන්නේ (8), 


සරත් මුණසිංහ

මුතු මැණිකේ කළේ අරන් ............(5)


ප්‍රියානන්ද විජේසුන්දර

රෑහි රංචු හඞ අහලා (6), රන් තැඹිලිය මලේ රුවට (12)


සුසිල් සේනාධීර

මගේ සුදු මාමේ නෑ බෑ නොකියා (6), 


ජෝර්ජ් ලෙස්ලි රණසිංහ

පැණී මොර මල් පැණි මොර මල් (7), 


ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්

බුලත් වඩියක් හාපාලා ..(7)


අරිසෙන් අහුබුදු

මල් මල් ගුමු ගුමු ගන්වන්නී (8)


කමල් ඩී අතුකෝරාළ

බිංකුන්ඩෝ බොල බිංකුන්ඩෝ..(8)


සී ද එස් කුලතිලක

බැද්ද වටට සුදු මොර මල් පිපිලා..(8),


සිසිර සේනාරත්න

රෑ හඳ පායාලා අද වාගේ (10), 


සුනිල් සාන්ත

බෝවිටියා දං පඵ කං වාරේ (11)


රෝහණ බැද්දගේ

කොස්වතු කන්දේ රොසලින් නැන්දට (12), හරි ලස්සන හැඩ වැඩ ගම්බද කෙල්ලකි (12), 

අවසාන කොටස ඉදිරි දිනයකදීය ....................


Wednesday, May 1, 2024

පෙර යුගයක දුටු ගම්මානය .......12 (Village life of then Sri Lanka)

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 12

ඇතැම් සමාජ සම මානව විදුදරයන්ගේ අරුත්ගැන්වීම අනුව එක් පවුලක් පමණක් ජීවත්වන නිවහනක් වේ නම් එයද ගම්මානයකි. අඩසියවසකට පෙර යුගයකදී වන මූකළානට මැදි වී හුදකලා වූ ගම්මනායන්හී ජීවත් ව සිට ඇත්තේ පවුල් දහයකට වඩා අඩු ප්‍රමාණයකි. ඔවුන් ද එකිනෙක ඥාතීන්ය. ශ්‍රම විභාජනය ක්‍රියාවලියට නතු ව ගොස්, පෙර කී ගමක සියඵ දෙනා ’යමන්නන්’ (යකඩ වැඩ කරන්නන්), කුඹඵන් (මැටි භාන්ඩ නිෂ්පාදකයන්), පේෂකර්ම (රෙදි වියන්නන්) වූ ජනපද පැවතිනි. මේ අතර හේවාගම් ද අතරින් පතර තිබෙන්නට ඇත. ඔවූහූ පාලන තන්ත්‍රයට හිතෛෂීව සේවය කරන හමුදා සෙබඵන්ය. උක්ත ශ්‍රම දායකත්වයේ යෙදෙන ඔවුන් ගොවියන් ලෙස ද කටයුතු කළ අවස්ථා තිබිනි.


සර්පවිෂ වෙදැදුරන්, යකදුරන්, සත්ව වෙදැදුරන්, කැඩුම් බිඳුම් මෙන්ම සර්වාංග වෙදකමේ යෙදෙන්නන්ද ගම්වැසියන්ගේ නොමද ගරු බුහුමනට ආදර ගෞරවයට පාත්‍ර විය. එහෙත් 16 සියවසේ කන්ද උඩරට දෙවැනි රාජසිංහ නරපතියා ගේ ග්‍රහනයට හසුව 18 වසරක් එහිම ගතකරන්නට සිදුවූ ඉංග්‍රිසි නැවි ’රොබට් නොක්ස්’ තම කෘතියෙන් හෙළිදරවු කර ඇති ලෙසට, සිංහල, ද්‍රවිඩ, මුස්ලිම් වේවා, සියඵ සාමාන්‍ය ගැමියන් එක්තරා මට්ටමකට වෛද්‍ය කර්මයේ යෙදෙන්නට ඇත.  ’ගහකොළ සතාසීපාවා’ හොඳින් දැනකියාගත් ඔවුනට එසේ තම රෝග උදෙසා පිළියම් කර ගැනීමේ කටයුත්තේ අපහසු බවක් නොදැනෙන්ට ඇත.

ගැමියෝ බැහැරකට යා යුත්තේ ’වන්දනාවේය’ නැතහොත් ඥාතියෙකු මුණගැසෙන්නටය. ළඳු කැළෑ දෙවැට, වතුපිටි, ඕවිටි මැදින් වැටි ඇති අඩිපාරවල් ඔවුන්ගේ ගමන් පහසුකම් සඳහා විවෘත ව තිබිනි. ඇළ-දොළ-ඔයකින් එතෙර වීම අපහසු කටයුත්තක් නොවුනත් ගංගාව තරණය කරන්නේ ඉහත කී ලෙස තොටියා ගේ පිහිටෙනි. 


පුරාණ ගම්මානය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් එහි හුදකලාබවින් මිදෙන්නට වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන් විසින් ගොඩනගන ලද මහාමාර්ග ජාලය නිසා බව අවිවාදාත්මකය. දිවයිනේ ප්‍රධාන නගර එකිනෙක යා විමෙන් පසු උපනගරද ඉන් අනතුරුව ගම්මානයන්ද මෙකී ජාලයට සිඝ්‍රයෙන් සම්බන්ධ කෙරිනි. එහෙත් 70 දශකය අවසන් භාගයේ සිදූවූ ආර්ථික පෙරළියට පළමු, පැවති සිමිත පොදු ප්‍රවාහන සේවාවන් විසින් ගම සහ නගරය අතර සංනිවේදන සම්බන්ධතා සිමාසහිතව සිදු කෙරුනද, පෞද්ගලික බස් කර්මාන්තය සහ පෞද්ගලික රථවාහන භාවිතයේ පෙර නොවු විරූ ඉහළ යෑම නිසා මෙම තත්වය වෙනස් වී, ගම්මානය නාගරික සංස්කෘතිය විසින් ආක්‍රමනය කොට ගිලගන්නට යෙදිනි. රැකියා සොයා ගැමියන්ගේ දරුවන් නගර කරා සංක්‍රමනය වීමේ සීඝ්‍රතාවය වේගයෙන් ඉහළ ගියේ  80 දශකයේ ආරම්භයේදීමය. ඔවුන් විසින් සියල්ල උඩු යටිකුරු කරන්නට යෙදිනි. 

ගම්මානය නගරයට නිරාවරණය විම වඩ වඩාත් ඉක්මනින් සිදුවූ අතර, අවිහිංසක ගැමි ප්‍රජාව, බිලිබා ගැනීමට මාන බලමින් සිටි, බලවේගයන් හට ඒ කාර්යය සිදුකරගැනීමට ඇවැසි සියඵ මෙවළම්, යටිතල පහසුකම් සැපයිනි. නගරයේ විෂම බලවේගයන්ට නතුවූවන් තමන් ට අත්වූ ඉරණම සිය ගැමි ඥාති වර්ගයා හට උරුම කර දීමේ විෂම චිත්තාවේගයන් හට ගන්නට ඇත.

මේ තත්වය කලා නිරමානයන් මගින් එළිදැක්වූ ප්‍රකට අවස්ථා ගණනාවකි.  අතීත ගුවන් විදුලිය ඒ සඳහා අත්වැල සැපයූවේ ගැමියන්ද නාගරිකයන්ද දෙකොටසම එකළෙස වසග කරගක් ’මුවන් පැළැස්ස’ නම් වූ ගුවන් විදුලි සංවාද නාට්‍යය මගිනි. 

සිංහල සිනමාවේ උපත සිදුවු මුල් යුගයේ දක්‍ෂින භාරතීය චිත්‍රාගාර ආශ්‍රීතව ගොඩනැගුනු කතා පුවත්, ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් ගේ ආගමනයෙන් නවමගකට යොමුවන්නට විය. ඔහු සිනමා කැමරාව එළිමහනේ ගම්මානය පුරා මෙහෙයවමින් ’රේඛාව’ නිර්මාණය කළ 1956 වසරේදී පවා දිවයිනේ අතිබහුතර ජනතාව නොඉඳුල් ගැමියන්ව සිටියහ. එකී කථාපුවතින් දැක්වෙන පරිදි, සිංහල ගැමියන් අසරණ දරුවන්හට අඩන්තේට්ටම් කරන්නෝ නොවන බව කියමින් ඇතැමුන් ඔහුගේ කෘතිය විවේචනයට ලක් කරන්නට විය. එහෙත් අභිචාර, මිථ්‍යා විශ්වාසයන්ගෙන් සහ පාරම්පරික ඇදැහිලි ක්‍රම වලින් මුක්ත නොවූ සිංහල ගැමියන් ඒවාට දැඩිව වහල් වීම නිසා, සිය සහෝදර ජනතාව නෙපෙළා සිටියෝ නොවුන බව එදා සිගිත්තන් වූ වත්මන් වැඩිහිටි පරපුර සාක්‍ෂි දරනු ඇත.


එතැන්හි සිට සිංහල සිනමාවේ නව මං සළකුණු තබන්නට, ඉන්දිය සිනමාකරුවන්ද උත්සුක වූයේ ගැමිදිවිය අළලා කළ සිනමාකෘති වඩ වඩාත් ජනගත කරවීමෙනි. ඒවා පසුව ආදායම් වාරතා ඉපදවීමට සමත් විය. 

කුරුඵ බැද්ද - 1960, සංදේශය - 1960, හඳපාන - 1965, සාරවිට - 1965, රෑන ගිරව් - 1967, බිනරමලී - 1969, දෑසනිසා-1976,  වැනි සිනමා සිත්තම් පූර්ණ ලෙස ගැමි දිවිය අළලා ගෙතුනු අතර, සිංහල නවකථා සාහිත්‍යයෙන් බිහිවුනු කැළෑහඳ - 1956, හිගන කොල්ලා - 1978 (ඩබ්ලිව් ඒ සිල්වා), ගම්පෙරළිය - 1963, මඩොල් දූව - 1976 (මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ) තුංමං හන්දිය - 1970 (මහගම සේකර), ළසඳා  1974, (ටී බී ඉලංගරත්න),  සාගර ජලය මදි හැඞුවා ඔබ සන්දා-1988, (සයිමන් නවගත්තේගම), බැද්දේගම - 1981 (ලෙනාඩ් වුල්ෆ්) ද දුරාතිතයේ ලාංකීය ගැමිදිවියේ විසිතුරු හදාරන්නන්ට මහගු මුලාශ්‍ර සිනමා පටයන්ය.



ගම්මානයේ වරුණ ගෙනහැර පෑ ගුවන් විදුලි මාලා නාටකයන් කෙරෙහි වසග වූ ලාංකීක ශ්‍රාවකයන් ගේ මනදොළ සපුරා දෙන්නට උත්සුක වූ සිනමාකරුවන්  ’මුවන් පැළැස්ස’ නමින් පිළීවෙලින් 1979, 1980, 1983 සිනමාකෘති ත්‍රිත්වයක් ම තිරගත කරවීමෙන් යම් අයෙකුට එදවස එකී නාට්‍යය ලද ජනප්‍රසාදය පිළීබඳව අවබෝධයක් ලබාගත හැක්කේය. කෙසේවෙතත්  ශ්‍රාවකයන් තම මනසේ මවාගත් ’ගම්මානයේ රුවගුණ සිනමාපට වෙතින් සුණුවිසුනු කරගන්නට ඇත. එසේම ’මොණරතැන්න’ නමින් 1979.1982  සළරූ ද, වජිරා’ නමින් 1985 දීද, රත්තරං කන්ද නාටකයෙන් 1985 දිද සිනමාපට බිහිවිය. 


ලාංකීකයන්ට පෙරනොවූ විරූ අපූරු අත්දැකීම් අත්කරදෙමින් ඔවුනට අත්විඳින්නට ලැබුනු, ඔවුන්ගේ ජනවහරින් කියැවුනු ’මැදසාලයේ පික්චර් හෝල් එක’ එනම් ’රූපවාහිනියේ’ අගමනයෙන් පසු එය එළෙසින්ම තවත්  සිගිති සිනමා තිරයක්’ බවට හැරවීමේ සිහිනය පූර්ණ ලෙස සැබෑ කරදුන්නේ  ’ටෙලිනාට්‍ය’ කලාවයි. එය තම පසුම්බිය සිඳියාම වළක්වා, නගරයට යෑමේ ඊමේ කාලය ඉතිරිකරවාදුන් අපුරු බයස්කෝප් පෙට්ටියක් නොවේදැයි ඔවුනට සිතෙන්නට ඇත.  ’දිමුතු මුතු - 1982, පළිගු මැණිකේ - 1984, මැණික් නදිය ගලාබසී - 1985, අඹ යහඵවෝ  - 1988, වෙදහාමිනේ - 1990, දඞුබස්නාමානය - 1995,  පිටගංකාරයෝ-1998  ගමක අසිරිය රූපවාහිනියෙන් ගෙනහැර පෑ ’ටෙලිමාලා නාටක’ අතර ප්‍රමුඛ විය.

නිදහස් අධ්‍යාපනයේ සිඝ්‍ර ව්‍යාප්තිය හමුවේ ඈත එපිට ගැමි පාඨශාලාවන්හී අකුරු කළ දරුවන් දක්‍ෂ ගුරුවරුන් හමුවේ අධ්‍යාපනයේ සරුඵල නෙළාගන්නට සමත්වෙමින් තිබුනු අතර මෙහි ප්‍රථිපල 70 දශකයේදී වඩ වඩාත් පුඵල් වූ බව පෙනීයයි. ඔවූහූ පසුව උසස් අධ්‍යාපන අවස්ථාවන් ලැබ නාගරික පාසල් කරා සංක්‍රමනය වී, රජයේ සහ පෞද්ගලික අංශයේ වගකිවයුතු තනතුරු ලැබ, පහළ මධ්‍යම පංතියේ සාමාජිකයන් බවට පත්විය.

මෙවන් විපර්යාසයන්ගේ සළකුණු එකිනෙක මතුවන්නට ගත් 70 දශකයේ දී, නාගරිකරණය ආශ්චර්යයක් ලෙස සළකන්නට යෙදුනු යුගයක, සාම්ප්‍රදාය අතික්‍රමණය කරමින් සුන්දර ගැමිලියන් සංකර නගරික තරුණයන් හා විවහ බැම්මෙන් බැඳෙන්නට රිසි වූ යුගයක එකී පෙරළිය සාම්ප්‍රදායික ගැමියන්ගේ සෝපහසයට ලක්වූ වග කියැවෙන පබැඳුමකි මේ.

අනේ හැබෑමට මෙහෙමත් නාටක ....

කොස්වතු කන්දේ රොසලින් නැන්දගේ ඉහේ මලක් පිපිලා ...

හරි ඉහලයි..මද්දුම දෝණිට ගැළපෙන පන්නෙට බැණා කෙනෙක් ලැබිලා ...

කන්තෝරුවක වැඩ ලොකු තනතුරකයි. දේපොළ වතු සින්නක්කර තිබුනයි..

ගජරාමෙට ඉංගිරිසි කතාවයි... කියල වැඩක් නෑ බෑණගේ විස්තර.....

සුභ මෙහෛාතින් පෝරුවේ නංවාලා...අෂ්ඨක කියලා ආසිරි පතලා...

චීන පටස් කෙළි සෙල්ලම් මැද මගුල් ගෙදර ජයටම කෙරුණා...

ජයට මගුල් කා දෝණිව දුන්නට රොසලින් නැන්දට කරදර අඩුනැත..

ඒ දිගෙන් මට කම්නැත කියලා... මද්දුම දෝණි සටනට සැරසුනි....

කොස්වතු කන්දේ රොසලින් නැන්දට හිසරදයක් හැදිලා ඉවසුම් නෑ..

මද්දුම දෝණි ඕන්න ආපහු ගෙදරට ඇවිදිල්ලා ....

(රෝහණ බැද්දගේ සංගීත පර්යේෂණ ගී සරණිය - 1975)

ගම්මානයේ ඉපිද එහි හැදීවැඩී, කෙළිලොල් ළමාවිය එහි ගතකළ පසුව නිදහස් අධ්‍යාපනයේ ඵල ප්‍රයෝජන අත් කරගනිමින්, සමාජ සංස්ථාවේ ඉහළ ස්ථර කරා එළඹ, කැමැත්තෙන් හෝ අකමැත්තෙන් නාගරික සමාජයට අනුගත ව සහ එයින් මවන සරුවපිත්තල ලෝකයේ දිවිගෙවන්නෝ, අනායාසයෙන් මනසින් සැරිසරන්නේ තමාගේ ළපැටි විය ගෙවුනු ගම්මානයේය. රැකියාවේන ඉසිඹු ලබන ඔවුහූ යළිත් තම පරන පුරුදු දිවිමං චාරිකාවේ නිරත වන්නට ප්‍රිය කරති. සමාජ ස්ථරයන්හි ඉහල තල කරා එළැඹුනු ඔවූහූ එය විවහ බන්ධන මගින් ස්ථාවර කර ගනිති. සහකරුවා හෝ සහකාරියගේ ළමා - යොවුන් විය ගෙවුනේ නාගරික කොටුවු පරිසරයක දී නම්, ඔවුන්ගෙන් ඇතැමුන්ද, පෙර අත්නොවිඳි අත්දැකීම් සහ නිදහස පිනිස සිය විවහ සහකරුගේ උපන් ගමෙහි සැරසරන්නට ප්‍රිය කරති.


විවහා බන්ධනාදියෙන් හා වෙනත් කරුණු නිසා ඉඳහිට නගරයට සංක්‍රමනය වූ ගැමි යුවතියන් එහි සරුව පිත්තල ලෝකය හරිහැටි දැන හඳුනාගනු නොහැකිව එයින් උද්දාමයට පත්ව ඊටම ගොදුරුවූ අතර එවැන්නියන් අවශේෂ ගැමිලියන්ගේ උපහාසයට හා පිළිකුලට භාජනය වූ බවක් දක්නට ලැබිනි. ඒ 70 දශකයේ දීය. ඒ බව හැගවෙන පදරටාවකි මේ. ගී පද රචකයා ඒ බව ප්‍රකට කරන්නට සපයා ගත් සිත්ගන්නා සුඵ උපමාව සළකා බලනු මැනවි.

රන් තැඹිලිය මලේ රුවට රුවින් දිලුනු නගේ .....................

පෙති ගෝමර බඳරග දුන් බාල බොළඳ නගේ ..............

සිදාදියට දීග ගිහින් ගමට ආව නගේ .................

විදුලි බුබුඵ සැණකෙළියත් නුඹ වාගෙයි නගේ ...............

දුරට පිපුනු මල් සුවඳට ඔමරි කලා දනී......................

කිතුල රෑන නිතඹ රෑන දග දුන්නා දනී....

කවඩි සිනා රතු තොල්පෙති ඔපකෙරුවා දනී...

නුඹ හින්දා මේ යායම එළිය වුනා දනී......


'විළිබිය නැති නෙතින් ඉහින්  සඵ ගතවට එතේයා .......

නන් විසිතුරු පාට වලින් වතේ ඔපය ඇඳේයා...

අහංකාර රුවට ගතේ අරුමෝසම් බැඳේයා...

නගේ යළිත් නුඹ යායට නාවත් කම්නැතේයා...

(ප්‍රියානන්ද විජේසුන්දර ගී පද ගැයුම නීලා වික්‍රමසිංහගෙනි සංගීතය - අතුල සෝමසිරි - ජන සංගීත පර්යේෂන ගී - 1975)

ඈත යුගයක මතුනොව මෑත ගෙවිගිය දශක කිහිපය දක්වා, ඇතැම් විට ඉඳහිට අදපවා, ඥාතිත්වයෙන් එකට බැඳුනු ගැමියන්ගේ ආකල්ප, සිරිත් විරිත් විපරිනාමයට ලක් නොවි පැවතුනු, පවතින බව දක්නට ලැබිනි. මානවක මානවිකාවන්ගේ දිවියේ වඩාත්ම වැදගත් කර්තව්‍යය වූයේ ’අතිනත ගැනීමයි’. තම පුතු විසින් අභිනවයෙන් නිවසට කැන්දාගෙන ආ යුවතිය දෙස උකුසු ඇසින් බැලුම් හෙළන්නී, මවයි. ඇයගේ චර්යාව. කතාබහ, ඇඳුම් පැළඳුම්. ඉහුම් පිහුම්, සකසුරුවම, කාර්යශූරත්වය, සබයකදී හැසිරෙන අයුර පමණක් නොව පෞද්ගලික ස්වස්ථතාවය, නැන්දම්මාගේ සියුම් නිරික්‍ෂනයට ලක්වෙයි. එපමණකුදු නොව, ’අඵත කැන්දාගෙන ආ මනාලිය’ සැමියාගේ ඥාති පරපුරේ සාමාජිකාවන්ගේ ද නෙත්බැල්මට හසුවෙයි.  ඔවුන් සියල්ලෝ  පුන පුනා බලා සිටින්නේ අන් කවර කරුණක් හෝ නොව ඇය වෙතින් වහා පෙන්විය  යුතු, මව් පදවියට ලක්විමේ පෙරනිමිතිය. 

අඵත ගෙනා මනමාලි..............

හරි ලස්සන හැඩවැඩ ගම්බද කෙල්ලකි...........

නැන්දා මාමා ගොඩක් සතුටින් පිළිගත්තේ දෙපැත්තෙම නෑ මිතුරන්....

ප්‍රිය සම්භාෂනෙන් පසු මංගල සබේදි පැවැත්වු කතාවලටත් සවන්දුනි..........

පුංචි මාමා නැගී සිටිමින් අවවාද රැසක් දුනි දේශනයෙන් ...

දරු මල්ලෝ ගොඩක් ලැබේවා නව යුවළට කිව්වම කට කොණකින්...

හිනාවුනි අඵත ගෙනා මනමාලී....

නෑසියන් පිටවු සැණකෙන් නැන්දම්මා ඇවිත් ඉඳගත්තේ ලගින්...

දරු මල්ලෝ දෙකක් හොඳටෝම අපට ඇති නේද දුවේ කියමින් ...

වැළඳ ගති අඵත ගෙනා මනමාලී.....

(නීලා වික්‍රමසිංහ සමග රෝහණ බැද්දගේ  - ජන සංගීත පර්යේෂණ අංශය - ලංකා ගුවන් විදුලිය - 1974)

එදා තමා දිවිගෙවූ පරිසරයේ එනම් මූකලානේ ගහකොළ, සතාසීපාවා, මිනිසුන්, සිරිත් විරිත් පිළිබඳව හොඳින් දැනකියාගත් එහෙත් සමාජ අත්දැකීම් රහිත අවිහිංසක එසේම ඇතැම් මෝඩ පහේ ගැමියන් ඇතැම් විට කෛරාටිකයන්ගේ බස් අදහාගනිමින්, අසිරුවට පත් වූ පුවත් ද නැත්තේ නොවේ. එවන් අකරතැබ්බයන්  ද ඉඳහිට හෝ ගීයකට ගොණු කළ අවස්ථා ද හමුවන්නේ මෙළෙසිනි. ඒවා හුදු කතාන්දර ස්වරූපයෙන් ලියැවුනේ ගමේ නගරයේ කවර මට්ටමේ උගත්කමක් ඇත්තෙකුට නිරුත්සහයෙන් වටහ ගත හැකි වන ලෙසටය.

’කපුරුහාමි ගේ ආලය -’

අතුරු මිතුරු දඹදිව තුරු මගේ සුමිතුරු රාජ කපුරු...හාමි කපුරු...

ගගක් අයිනේ නානා හිටිය ළඳක් එක්ක උනා මිතුරු....

එක දවසට එක සැරයයි ගගට එන්නේ තරුණි මිතුරු...

එන වේලාව කියන්ට බැරි කාරණයකි කරලා සිකුරු ...

යන එන අය දකී කියා හැංගි හැංගි අතරේ පඳුරු ...

මුඵ දවසම ගග අද්දර කාලේ ගෙවයි හාමි කපුරු..

දැක ගන්නට උවමනා නිසා ඒ ලස්සන සොඳුරු සොඳුරු

ගගට බැහැලා කාලේ ගෙව්වා හිරු බැස ගොස් උනා අඳුරු...

එදා රැයත් පහුවෙනිදත් වද දුන්නද මැස්සො මදුරු ...

ගග අද්දර අහස දිහා බලා සිටි හාමි කපුරු....

ඔරු පැද පැද නව යුවළක් ගග මැද්දේ පෙනේ නුදුරු...

ඒ ගී හඞ ඇගේ කටහඞ ඇය නොවේ මගේ තරුණි මිතුරු...

අදහන්නට බැරි තරමේ සිහිනයක්ය මේක නපුරු...

දෑස පියාගන්ට බැරිව දෑත වනයි හාමි කපුරු...

ඈ වෙනුවෙන් ලියාපු කවි කියාගන්ට බැරිවනතුරු..

ආදරයක් ආසාවක් තවත් හිතේ නොකර ඉතුරු..

ගගට කැපූ ඉනි කියාලා ගියේ යන්ට හදින් දෙදරු..

ඊට පස්සේ ඒ පළාතේ ආවෙම නෑ හාමි කපුරු..

(එම් එස් ප්‍රනාන්දු, සෙබස්තියන් ප්‍රනාන්දු)

'අඩමසකින් නැවතත්..................

Wednesday, April 17, 2024

පෙර යුගයක දුටු ගම්මානය .......

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 11


 තොටියන් ලෙස පෙනිසිටියෝ පිරිමින් පමණක් නොවේ. යුවතියන්ද ඒ කාර්යයේ නිරත වූ අවස්ථා වාර්තා වී තිබේ. එසේම ඇය එකම කර්යයක, වගකීමක නිරත වූවා නොවේ. වරෙක ගෘහනියගේ වගකීම හිසින් දරා ගත් ඇය සිය සිගිති සොයුරු සොයුරියන් හට මවක් විය. දුරින් පිහිටි දිය කඩිත්ත, ඇළ දොළ වෙත ගොස් දිය රැගෙන ආවේ ඔවුනට උයා පිහා දෙන්නටය. ඒ අතරවාරයේ බුදුපුදට රැගෙන යනු පිනිස නෙඵම්, මානෙල්, මල් නෙළන්නට පොකුණු. විල්දියේ බැස ගියාය. ගැඹුරේදී ඔරුව පැදයමින් ඒ කටයුත්ත සිදුකලේය. නිවසේ කුදු මහත් කටයුතු සිදුකරන්නට, කෙතට ඇඹුල ගෙනයන්නට, විහාරයට දන් ගෙනයන්නට, මවපියනට සොයුරු සොයුරියන්හට ගෙපැළේ සැතපෙන්නට පැදුරු වියන්නට, විවිධ ධාන්‍ය වර්ග ගබඩා කරගන්නට, ඒවා පවනේ, හිරු රැසේ වේළාගන්නට ’මාගල්’ වියන්නට දැනකියා සිටියාය. ඊට ඇවැසි ’පන්’ නෙළා ගෙනවුත්, ඒවා තීරු කපමින්, තම්බමින්, වියළමින්, වර්ණ ගන්වමින්, සුදානම් කරගන්නීය. මේවා දැක දැන කියාගත් දනන් ඇයගේ ඒ මහත් කැපවීම, පසසා ගී කවි පබඳා ඇගයීය.











කදුරු වෙලෙන් පන් උදුරාගෙන එනවා...........

පැදුරු වියා ලස්සන රටා මවනවා ....

දෙමට කැලෙන් දර අහුලාගෙන එනවා.....

දෙවට ළිඳෙන් කළයට දිය ගෙන එනවා.....

ඕඵ විලෙන් දිය නාගෙන ගෙට එනවා...

පාඵ කුඹුර උඹ හින්දම වපුරනවා....


එගොඩ ගොඩේ මල් නෙළනා මල් එතනෝ ...

මෙගොඩ ගොඩට අත වනනා මල් එතනෝ...

එගොඩ මෙගොඩ ඔරු පදිනා මල් එතනෝ....

නුඹ කාගේද නුඹ කාටද මල් එතනෝ...

(රවි රණසිංහ, පෝල් ප්‍රනාන්දු ගේ ගැයුමට ස්වර රටා මෙල්රෝයි ධර්මරත්නගෙනි  - 1973)


දැඩිලෙස කුලධූරාවලිය යටතේ පෙළගැසුනු ගම්මානයේ කුලවත් වැදගත් කාන්තාව ධුරාවලියේ තත්වය අනුව සෙසු අය වසින් අමතන්නේ ’එතනාහාමි’ ලෙසය (ප්‍රදේශීය ජනවහරකි) එහෙත් උඩරට කුල කාන්තාව ’මැණිකා’ ය. ’ගොවිගම’ කුලයේ උඩරට පිරිමින් ’බන්ඩා’ ය. එකම පවුලේ සහෝදර, සහෝදරියන් වෙන්කරහඳුනාගන්නට මේ දෙපදයට යෙදෙන්නේ විශේෂනයන් පමණි. ’රන් මැණිකා, මුතුමැණිකා, හීන්මැණිකා, කොයින් මැණිකා, ඩිංගිරිමැණිකා, ලොකුමැණීකා, කඵමැණිකා, සුදුමැණිකා, මෙන්ම රන්බන්ඩා, ලොකුබන්ඩා, මද්දුමබන්ඩා, සුදුබන්ඩා, පුංචිබන්ඩා, මුතුබන්ඩා,හීන්බන්ඩා,රන්බන්ඩා, කඵබන්ඩා,ඩිංගිරිබන්ඩා උඩරැටියන්ය. වෙල්නියරේ ලැසි ගමනින් පා තබමින් ඇවිද යන ’මැණිකා’ නුදුරින් ඇති පොකුණ ට බසින්නේ එහි පිපි ඇති මල් නෙළා බුදු පුදට ගෙනයන්නට පමණක් නොවේ. ඒවා නෙළා එක පොකුරට සුරත රඳවා ඉක්මන් ගමන් එන ඇයගේ දසුනින් මන්මත් වූ ඇය තනිකඩ ගැමි තරුණයාගේ නෙතට රසඳුනකි.


බහු භාන්ඩිකත්වය නම් මාරපාශයෙන් උන්මාදයෙන් නොපෙඵනු එදා ගැමියන්ගේ සියඵ අවශ්‍යතාවයන් ’ගම්මානය’ තුළින් සපුරාගැනීමට හැකිවිය.ඉඳහිට එහි පැමිණෙන සංචාරක වෙළෙන්දන්ගෙන් සිය ඇඹේනියන්හට ද ආදරවන්තියන් හට ද විසිතුරු තොරොම්බල් බඩු ද නා නා වර්ණ වස්ත්‍ර ද මිළදී ගන්නට ඔවුනට මුදල් අවශ්‍ය වන්නට ඇතිමුත්, භෝග, මි පැණි හුවමාරු ක්‍රමයටද ඔවුන්ගෙන් ඇතැමුන් ඒවා උපයා සපයාගන්නට ඇතිබවට වර්තා එමටය. ගොවි මානවකයා සිහින මවන්නේ තමන්ගේ ගොවිතැන් කටයුතු උදෙසා සහයිකාවක් මෙන්ම අනාගත පවුල් දිවිය සරුසාර කරගැනීමේ ඉලක්කය සපුරා ගන්නටය. ඒ අතර නවයොවුන් යුවතිය ගේ සිහින පැතුම අවස්ථාව ලද විටකදී ’දීගතල’ ගොස් සිය දෙමව්පියන්ගෙන් නිදහස් වන්නටය. 


මාලෙ සදාගෙන ඔඵ මලින්..................

ගෙලේ දමාගෙන රුවට රුවින්..............

මැණීකා එනකොට නියර උඩින් ................

නිල්වන් ගොයමේ කරල් පැසෙන් .............

කවදද කටුමැටි පැලක් තනන්නේ ...

කවදද අටුකොටු පුරවා ගන්නේ....

කවදද රන්වන් කරල් කැපෙන්නේ ..

එදාට මැණිකව පැලට ගෙනෙන්නේ...

දාවලේ ඇඹුලත් මැණීකා ගෙනෙන්නේ ..

එය ඇගේ දෑතින් පිළීයෙල වෙන්නේ ...

කවදද මගේ පැලේ බතක් පිසෙන්නේ ....

එදාට රන්වන් කරල් කැපෙන්නේ ......

ඈ මා හැර වෙන කෙනෙක් පතන්නෑ ..

මම මගේ වචනය වෙනස් කරන්නෑ...

නිල්වන් ගොයමට මෙය තේරෙන්නෑ..

හනිකට හනිකට කරල් පැසෙන්නෑ....

(එම් එස් ප්‍රනාන්දු - 70 දශකය),


හෙටදින ඔහු හා එක වහලක් යටට යන්නට පෙරුම් පුරන ගෙවිලිය ද ඒ සුබදිනය එළඹෙනතුරු සිහින මවයි. හැකි ඉක්මනින් තම සිත් දිනූ තරුණයාගේ අත ගැනීම ඇයගේ එකම බලාපොරොත්තුවයි. උස්මහත් වූ පසුව සිය සහෝදර සහෝදරියන් හා මව්පිය සෙවනේ තවත් රැඳිම ඇයගේ සිත නොසන්සුන් කරයි.  කුලගෙට වන් පතිනිය සිය හිමියා සමග මංගල ගමන පිටත්වෙන්නේ ’තිරික්කලයෙනි’ මොනවට සරසා, ගෙජ්ජි ගිගිරි හඞවමින් ඇදී යන ඔවුන් ගමන් ගන්නා  තිරික්කලය පසුපස ඇගේ ඥාති සමූහයා රැගත් කරත්ත පෙළ ගමන් කරයි.


ඈත හේනේ ගීත කිවේ මට ඇහෙන්නදෝ.............?

රන් කරල් කපා ගෙනෙන්නෙ කාට දෙන්නදෝ ....................?

රෑ දිවා ගෙයක් හදන්නේ දිග කන්නදෝ .....?

ඒ ගෙදෙට්ට එළීය ගේන පහන කවුරුදෝ ..?

පෝයදාට ගේ වටේට මල් පිපේවිදෝ..?

ඒ මලක් තුලින් එයාට මා පෙනේවිදෝ ..?

මහද කාටදෝ ?  ඒ රුව ඇදෙනවා හදේ ...

හිරු සඳු පායලා වගේ .....

(අජන්තා රණසිංහ, ලයනල් අල්ගම, සුජාතා අත්තනායක ගැයුම - 1977)


’තිරික්කලය’ එදා ගම්මානයේ අද ’බෙන්ස්’ රථයයි. ආරච්චිල සහ වලව් පැලැන්තියේ ප්‍රභූ පුද්ගලයන් ගේ සෙල්ලක්කාරකම පෙන්වූ ඊට නැගී ඉලන්දාරියෝ උජාරුවෙන් එය පැදයන්නේ ගම දෙවනත් කරමිනි. පවනට බඳු වේගයෙන් ඇදියන ගොන් නාම්බා ගේ දසුන ගැමියන් තැතිගන්වන්නට ඇත. ඒ අනුව මේ යුවතිය ඇගැලුම් කම් දවක්වන්නේ යමක් කමක් ඇති හයිකාරයෙකුටය. සෙසු තරුණයෝ බරබාගයේ නැගී හැල්මේ ඇදී යති.


සුබ නැකතින් මා අතගෙන ..............

තිරික්කලෙන් ඔබයනවිට...............

ආල නුඹෙයි ආල නුඹෙයි ආල ලතාවේ .....................

ඈත එපිට පුංචි පැළේ ..................

හෙට ලස්සන නැගෙන වෙලේ ..................

ආල නුඹෙයි අල නුඹෙයි අල ලතාවි..............

දෝතපුරා මල් අරගෙන නුඹ නළවාවි.............

කෝපි ගසට කෝපි මලට කෝපි පරෙවියෙක් ...

බඹතෙයි පරවියා බඹතෙයි................

නෙඵම් විලට නෙඵම් මලට බඹර කුමරුවෙක්............

බඹතෙයි කුමරුවා බඹතෙයි................

(අජන්තා රණසිංහ, ලයනල් අල්ගම, සුජාතා අත්තනායක ගැයුම - 1977)


ගහකොළ මලින් ඵලින් සුසැදි වනපෙතින් වටවූ කෙත්යාය ද ඒ වටා පිහිටි ගම්මානයද, කුරුඵ සරින් ගිගුම් දෙන පරිසරයද සොබාදහමේ අසිරිය කියාපාන මුණිවරු වැන්න. මි මැසි,බඹර කැළින් ද සමනළ කැළ වෙතින්ද හාදු ලබන දේදුණු පැහැ දහස් ගණන් පුෂ්ප වරග අතර  ’පින්න’ මලද කැපී පෙනෙයි. පාරිශුද්ධත්වය සංකේතවත් කෙරෙන ශ්වේත වර්ණයෙන් සුසැදි ’පින්න මල්’ මත තැවරී තිබෙන පිනිබිඳු පිසගෙන හමන මන්ද මාරුතයේ පහස ලබමින් පියමං කරන යුවතියෝ එකී කමණීය දසුනින් වසග වෙති. නාගරිකරණයේ දුෂ්ඨත්වයෙන් කිළීටි වෙන්නට පෙරාතුව පැවති ගම්මානයේ අසිරිය, මෙසේ ගීයට නැංවුයේ ද 70 දශකයේදීය



පින්න මල් පිපී පින්නේ ලන්ද ලස්සනයි..............

පින්න මුතුවගේ මල් මත නටනු ලස්සනයි...............

ලන්ද කොනේ වෙල අයිනේ කැන්ද ගහේ ගහ මුදුනේ .....

සින්දු කියන කුරුඵ රෑන ගම නළවනවි .....

බිංදු බිංදු රන් මිණීමුතු පුංචි පුංචි කරල් හැදී....

ගොයම් ගසේ අග ඇමිණී සුලගේ නටනවා .....

(දෙල්තොට චන්ද්‍රපාල ගී රස මියැසිය වික්ටර් දඵගම, ගැයුම අමිතා දඵගම වැදිසිංහ - 1972?)


ඇළ, දොළ, ලන්දේ, වෙලේ, ඔව්ටේ , දෙවැටේ නිදහසේ ගම්මානය පුරා දුව පැන ඇවිදින නව යොවුන් ළමෝ සොබාදහම් මාතාවගේ උකුලේ සැනහෙන, ඇයගේ අසිරිමත් බව අත්විඳින, ඇයගේ අමිල දායාද භුක්ති විඳින්නෝය.  ඔවුනට කන්නට, බොන්නට ඇවැසි දෑ ඇති පදමට එහි ඇත්තේය. බෝවිටියා, බාළොලියා, පඵ, ලොවි, වෙරඵ, දං, මාදං, මී, එකයායට සරුවට වැඩි තිබේ. සතුන්ද, දරුවන්ද ඒවා රිසිසේ භුක්ති විඳිති. 



බෝවිටියා දං පඵ කං වාරේ මේ නොවැ පොඩි නංගෝ ...

කුරුඳු කැලේ සුදු වැල්ලේ මාදං ගොඩගැහිලා නංගෝ ...

සිහිවන විට තොල කටද පෙගෙයි නේ මා යනවා නංගෝ ....

පුහුල් හොරානම් කරෙන් දැනෙන්නා ඒවා නොවැ නංගෝ ...

සුදු ඔබේ දිව තොල් කඵ වූයේ කිමද අහෝ නංගෝ ..?

මටත් හොරෙන් ඔබ දං කෑවා නොවැ යසයි යසයි නංගෝ...

එකක් කටේ වැටුනා .. ටිකක් රහත් බැලුවා .. අයියගේ දත් ටික දම් පාටයි....


(සුනිල් සාන්තගේ නිර්මාණයකි - 1947)



යළි හමුවෙමු...............