namal67@gmail.com

namal67@gmail.com
සටහන් පෙළගැස්ම‍ Prabath Rajasooriya

Monday, May 20, 2024

එක්තරා යුගයක ලක් දිවයිනේ ගමක වරුණ...13

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 13


 සිංහල ජනශ්‍රැතියේ හදවත ’එදා ගම්මානයයි’, සිරිත් විරිත්, ජන ක්‍රීඩා, ඇදැහිලි, යාතු කර්ම, වෛද්‍ය කර්ම, ගොඩමඩ ගොවිතැන, කර්මාන්ත, යන මේවා ඇසුරෙන් උපන් ජනකවි, කථා, බස්වහර, උපමා,රූපක, ප්‍රස්ථා පිරුඵ ආදී  භාෂාප්‍රයෝග සිංහල බස පුබුදුවයි පොබයයි. ගීතයෙන් නොනැවතී  වේදිකා නාට්‍ය, සිනමා කෘති, ටෙලිනාට්‍ය, විශේෂංග, ගීතනාටක, ගුවන් විදුලි නාට්‍ය ආදී කලාංගයන් පුරා අක්මුල් විහිදුවාලන්නේ සිංහල ජනසංස්කෘතියයි. නිදහස් අධ්‍යාපනයේ මහිමයෙන් තම සිහින පැතුම් මල්ඵල ගැන්වී  පරිපාලන හිණිපෙතෙහි ක්‍රමයෙන් ඉහළට නැග මෙරට සහ නොරට විවිධ තලයන් හි රැඳී  සිටින්නන්ගේ අක්මුල් මන්-පිය මුත්තණු පරම්පරාවන් ඔස්සේ  ඈත ගම්මාන කරා විහිද යැයි. එහෙයින්දෝ සිංහල පමණක් නොව වෙනත් ජාතින් නියෝජනයක කරණ ලාංකීය ජනතාවගේ උප විඥානයේ ගැඹුරු තැන්හි ලැගුම් ගෙන ඇත්තේ ’ගැමිකමයි’. 



එහෙයින්දෝ විවේක පාඩු ලද වහාම, හිස ගත්තවුන් ලෙස ජීවන අරගලයේ නිරතවන්නෝ, දූර ඈත පදෙසකට ගොසින් නිල්ල ගැසුනු කෙත්යායේ, වෙල් එළියේ, වනවදුලේ සැරිසරන්නේ උන්මාදයට ලක්වූවන් මෙනි. එහිදි ඔවූහූ නූතන මනෝ වෙදැදුරන් විසින් හඳුනාගෙන  ’අතීතකාමය’ (nostalgia) නමැති රසගුලාවේ ගිලී මත්වෙති.  ගැමිකම කියැවෙන, වනපෙතේ, හේනේ කුඹුරේ, පැල්පතේ අත්දැකීම් සිදුවීම් කැටිවූ කලා නිර්මාණයන් කෙරෙහි වහාම ආශක්ත වන්නේ එනිසා වන්නට ඇත.

’ජනකවි’  කලාව ගුරුකොට ගත් අතිමහත් ගණනක ’ගී’ බිහිවූයේ පසුගිය සියවසේ දෙවන භාගයේදීය. එයින් උත්පාදනය වූ ගාමක බලයෙන් ඇදී ආ රැල්ල නව සහස්‍රකයේ මුල් දශකය දක්වාද පැවත ආවේය. 


’රන්කුරහන් මල සේමා............’ (නව පරපුරේ ගායන තරු යුග්මය භාතිය ජයකොඩි සහ සන්තුෂ් විරමන් ගැයු ජන කවි ආරේ නිර්මාණය) ඊට මනා නිදසුනකි. 


මෙම සටහන් මාලාවේ  සමාප්තිය කරා එළඹෙන්නට මත්තෙන් මිට පෙරාතුව ලියැවුනු සටහන් ගණනාවක ඇතුළත් වූ ’1960, 1970,1980,’ යුගයන්හී ගැයුනු ගීත පණහකට අධික සංඛාවකින් ඇතැම් ඒවා මෙම , ’ජන ගී’ කලාවෙ ආභාෂය ලැබගත් බව නිරික්‍ෂණය වේ.


ජන කවියෙන් උපන් ගීතයක් උරුම කර ගන්නේ මුලින් කී කලාංගයේ හැඩතලය.


තෙල් ගාලා හිස පීරන් නෑනෝ ...

ඇටවැල ඇරගෙන බැඳගං නෑනෝ ...

සේලේ ඉනවට ඇඳගන් නෑනෝ ...

ගොයම් නෙළන්නට යමු අපි නෑනෝ යමු නෑනෝ....

කූඹුර මැදින් නියර දිගේ මල් පුබුදිනවා ....

මිණි මුතුයෙන් ළා තනපත් සේල නෙළනවා ...

රෑණ ගිරා රෑන උඩින් වියන් බඳිනවා...

බාලලියන් සුබ නැකතින් කෙතට බහිනවා..........


(සුනිල් සාන්ත ගුවන් විදුලි ගී නිර්මාණ  - පද රචනය - අරිසෙන් අහුබුදු - 1968)


පෙර කවරකලෙකත් සිදු නොවූ, ඉංග්‍රිසි යුගයෙන් පසුව සිදුවු බරපතලම විපර්යාසයකට ’ගම්මානය’ ලක්වුයේ 70 දශකයේ අගභාගයේ ලක්දීපයට වීවෘත ආර්ථිකය ප්‍රවේශ වීම හේතුවෙනි. එතැන් හි සිට ගම්මුන් මතුනොව ගැමිලියන් ද ’අගනගරය’ කරා ඇදී ආවේ වේගයෙන් වානිජකරණයට ලක්වූ සමාජයේ ’බහු භාන්ඩිකත්වයේ’ වහඵන් බවට පත්වීමෙනි. ඒ අනුව තමන් දිවිගෙවූ කුඩා සරළ නිවහන ’බංගලාව’ ක් බවට හරවා ගැනීමේ සිහින සැබෑකරගන්නට ඔවුන් වළිකෑහ. මාසික කූළී වේතනයකට වහල් වූ ඔවුන් එයින් අතෘප්තිමත් නම් විදෙස් ගතවී බැළමෙහෙවර කිරිමේ කටයුත්තේ යෙදෙන්නට පහසුකම් සලසා දෙන ලදී. නිවහනේ සිහිනයෙන් අනතුරුව හෝ ඊට ද පළමුව ඊලග සිහිනය ’මෝටර් රථයකි’.  ගතින් නගරයට පිවිස දිවිගෙවූවද ඔහු නිරන්තරයෙන් සිතින් ගතකලේ ’සිය ගම්මනායේ’ විය හැකිය.


රන්බන්ඩේ රන්මැණීකේ ......

පිරෙනවාද මුට්ටි පුරා.....

මහකිතුලේ  මලේ කදුඵ ....

පිපෙනවාද තවමත්...

සත්කෝරළයේ සමන් කැකුඵ .....


ගම්මානෙන් නුවරට එන මහපාලම බිඳදමන්න...

මං ආසයි හැමදාමත් මං හිටි මගේ ගම දකින්න.....

ගොඩේ ඉඳං හැන්දෑවට වාරං කීවා මතකයි...

ගමේ මතක මට තාමත් සමන් පිච්ච මල් සුවඳයි.....


(සුනිල් ආරියරත්න, වික්ටර් රත්නායක, ගැයුම ගුණදාස කපුගේ)


පෙර කී පරිවර්තනය සිදුවි දශක පහක් පමණ ගෙවි යන මේ යුගයේ, එදා ගම්මානයක නෂ්ඨාවශේෂයන් අතරින් පතර තවමත් ඉතිරිව තිබුනද,  කෙළි සෙල්ලම්, ජනක්‍රීඩා. ආදී ගැමි සංස්කෘතිකාංග සෝදාපාඵ ව සිඝ්‍රයෙන් අභාවයට යමින් තිබෙනු දක්නට හැක්කේය. සත්වයෙකුගේ සිරුර තුල දිවයන රුධිර සංසරණ පද්ධතිය බඳුවන් සංකීර්ණ මාර්ග ජාලාවන්ගෙන් වට වී ඇති ගම්මානයක වෙසෙන්නන්, නිරන්තරයෙන් එයින් ඔබ්බට යති, එති ඒ සමගම අමුත්තන්ද එහි පිවිසෙති. මාර්ග පද්ධතියට නොදෙවෙනි බලපෑමක් සිදුකරන්නේ ජංගම දුරකථන සහ මාධ්‍ය සන්නිවේදන ජාලය විසිනි. ඒවා විසින් තලා පොඩිකර දමන ගැමි සංස්කෘතිකාංග, වෙනුවට නාගරික, සංකීර්ණ සංකර දිවිපෙවෙත ඔවුන් මත පටව දමන්නේ, මතුපිටින් නෙක විසිතුරු අතිශයෝක්තියන් දවටා හරිමිනි. 

එසේ වුවද අදද, වන මූකලානයන්ගෙන් වටවීම හෝ ගිරිදුර්ග කඳුහෙල් වලින් කොටුවීම නිසා හුදකලා වූ ගම්මාන ද නැත්තේ නොවේ. 


                                 ලිපි මාලාවේ සමාප්තියයි


සමාලෝචනය


එදා මුඵ දිවයිනම එකම ගම්මානයක් බඳුය. නාගරිකයන් දිවිගෙවූ අගනුවරට නුදුරින් පැවති කිරුළපන, බොරලැස්ගමුව, කෝට්ටේ, නුගේගොඩ, කැළණිය ඈ මෙකී නොකී පදෙස් ද ගම්මනායන්ය. තමාගේ ළපැටි වියේදී පැවති කිරුළපන ගම්මානය පිළීබඳව විස්තර සටහන් එහි වැසියෙකු වූ ප්‍රවිණ ගීත රචක, සාහිත්‍යවේදී සුනිල් සරත් පෙරේරා ශූරීන් ගේ කෘතිවල ඇතුළත්ය. තතු එකල්හි අගනුවර අවටින් තවත් දුර බැහැරට යද්දී හමූවන වෙනත් පදෙස් ගැන කියනුම කවරේද? උක්ත ගී රචනාවන් ට පාදක වන්නට ඇත්තේ මේවයේ සාමාජිකයන් ව සිටි ’ගැමියන්’ ගේ අත්දෑකීම් විය හැකිය. ඔවූහූ ළමාවියේ අත්දුටු දෑ එහි ඇතුළත් බව නිසැකය. 


ඩෝල්ටන් අල්විස්, මහගම සේකර දෙපොළ ප්‍රමුඛව කරුණාරත්න අබේසේකර, උපාලි ධනවල විතාන, කුලරත්න ආරියවංශ, සුනිල් ආරියරත්න, සුනිල් සරත් පෙරේරා, ජයම්පතී අල්ගම, අජන්තා රණසිංහ, ජෝර්ජ් ලෙස්ලි රණසිංහ. ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්, බන්ඩාර කේ විජේතුංග, සුනිල් ආරියරත්න, අරිසෙන් අහුබුදු, ධර්මසිරි ගමගේ, මඩවල එස් රත්නායක, මහින්ද අල්ගම, සිසිර සේනාරත්න, අබේවර්ධන බාලසූරිය, ඔවුනතරින් ගැමි දිවියේ අසිරිය ගීයට නැංවූ රසවතුන් අතර වෙසෙසින් කැපී පෙනෙයි. ගැමියන්ගේ බස් වහර පවා අව්‍යාජව සිය නිර්මාණයන් වෙත වැද්දා ගන්නට අජන්තා රණසිංහ, ඩෝල්ටන් අල්විස්, කරුණාරත්න අබේසේකර වැන්නෝ කිසිවිටක පැකිඵනේ නැත.


මෙම සටහන් මාලාවේ ඇතුළත් වූ ගීත දාමයේ රසපූර්ණිත ගී පුරුක් විමසා බලනු මනාය. වරහන් තුල ඇත්තේ එම ගීතය ඇතුළත් වූ ලිපි අංකයයි


උපාලි ධනවල විතාන

රන් කුරහන් හේන උඩින් (1) , ඔරුව වසා වැලි පුරවා (10) 


ඩෝල්ටන් අල්විස්

කුරහන් හේනේ පිපුණු මලී  (1) නාමල සේමයි පෙණුනේ (1), වතුර කළේ ඇයි උකුළ තෙමන්නේ (1), ඇල් හේන දිගේ පාන වගේ (6), එගොඩහ යන්නෝ මෙගොඩහ යන්නෝ (10), 


කුලරත්න ආරියවංශ

කුරහන් යායේ සඳ උතුරාගෙන (1), ලන්ද දිගේ හැංගි හොරා සැඳැ කාලයේ (1), කෙකටිය යායේ සිරිපොද පිපිලා (4), මා වවුලන් රෑ පුරාම රංචු ගැසීලා (4)


ජයම්පති අල්ගම

කරල් බරින් නැමී දිළෙයි (1), 


අජන්තා රණසිංහ

කුඹුකේ ළිඳෙන් දිය නා අපූරුයි (2), රෑ හඳේ හීනෙකින් සීපද ඇහුණයි (5), රෑ පැල් රකින කුරහන් පැහෙනා හේනේ (6), මහද කාටදෝ ඒ රුව ඇදෙනවා හදේ (11), කෝපි ගසට කෝපි මලට (11)


සුනිල් ආරියරත්න

පොඩි කුමාරිහාමියේ (2), කුල ගෙදරින් දුම්බර කඳුවැටියේ (12)


මහගම සේකර

වක්කඩ ලග දිය වැටෙන තාලයට (2)


දෙල්තොට චන්ද්‍රපාල 

රත්ති අරන් උදැනැක්කේ කොහේද යන්නේ නගෝ..(3), පින්න මල් පිපි පින්නේ ලන්ද ලස්සනයි (11), 


කරුණාරත්න අබේසේකර 

රෑ පැල් රැකලා පැල් කවි කියලා (5), මොකද මැණීකේ හනික යන්නේ (8), 


සරත් මුණසිංහ

මුතු මැණිකේ කළේ අරන් ............(5)


ප්‍රියානන්ද විජේසුන්දර

රෑහි රංචු හඞ අහලා (6), රන් තැඹිලිය මලේ රුවට (12)


සුසිල් සේනාධීර

මගේ සුදු මාමේ නෑ බෑ නොකියා (6), 


ජෝර්ජ් ලෙස්ලි රණසිංහ

පැණී මොර මල් පැණි මොර මල් (7), 


ප්‍රේමකීර්ති ද අල්විස්

බුලත් වඩියක් හාපාලා ..(7)


අරිසෙන් අහුබුදු

මල් මල් ගුමු ගුමු ගන්වන්නී (8)


කමල් ඩී අතුකෝරාළ

බිංකුන්ඩෝ බොල බිංකුන්ඩෝ..(8)


සී ද එස් කුලතිලක

බැද්ද වටට සුදු මොර මල් පිපිලා..(8),


සිසිර සේනාරත්න

රෑ හඳ පායාලා අද වාගේ (10), 


සුනිල් සාන්ත

බෝවිටියා දං පඵ කං වාරේ (11)


රෝහණ බැද්දගේ

කොස්වතු කන්දේ රොසලින් නැන්දට (12), හරි ලස්සන හැඩ වැඩ ගම්බද කෙල්ලකි (12), 

අවසාන කොටස ඉදිරි දිනයකදීය ....................


Wednesday, May 1, 2024

පෙර යුගයක දුටු ගම්මානය .......12 (Village life of then Sri Lanka)

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 12

ඇතැම් සමාජ සම මානව විදුදරයන්ගේ අරුත්ගැන්වීම අනුව එක් පවුලක් පමණක් ජීවත්වන නිවහනක් වේ නම් එයද ගම්මානයකි. අඩසියවසකට පෙර යුගයකදී වන මූකළානට මැදි වී හුදකලා වූ ගම්මනායන්හී ජීවත් ව සිට ඇත්තේ පවුල් දහයකට වඩා අඩු ප්‍රමාණයකි. ඔවුන් ද එකිනෙක ඥාතීන්ය. ශ්‍රම විභාජනය ක්‍රියාවලියට නතු ව ගොස්, පෙර කී ගමක සියඵ දෙනා ’යමන්නන්’ (යකඩ වැඩ කරන්නන්), කුඹඵන් (මැටි භාන්ඩ නිෂ්පාදකයන්), පේෂකර්ම (රෙදි වියන්නන්) වූ ජනපද පැවතිනි. මේ අතර හේවාගම් ද අතරින් පතර තිබෙන්නට ඇත. ඔවූහූ පාලන තන්ත්‍රයට හිතෛෂීව සේවය කරන හමුදා සෙබඵන්ය. උක්ත ශ්‍රම දායකත්වයේ යෙදෙන ඔවුන් ගොවියන් ලෙස ද කටයුතු කළ අවස්ථා තිබිනි.


සර්පවිෂ වෙදැදුරන්, යකදුරන්, සත්ව වෙදැදුරන්, කැඩුම් බිඳුම් මෙන්ම සර්වාංග වෙදකමේ යෙදෙන්නන්ද ගම්වැසියන්ගේ නොමද ගරු බුහුමනට ආදර ගෞරවයට පාත්‍ර විය. එහෙත් 16 සියවසේ කන්ද උඩරට දෙවැනි රාජසිංහ නරපතියා ගේ ග්‍රහනයට හසුව 18 වසරක් එහිම ගතකරන්නට සිදුවූ ඉංග්‍රිසි නැවි ’රොබට් නොක්ස්’ තම කෘතියෙන් හෙළිදරවු කර ඇති ලෙසට, සිංහල, ද්‍රවිඩ, මුස්ලිම් වේවා, සියඵ සාමාන්‍ය ගැමියන් එක්තරා මට්ටමකට වෛද්‍ය කර්මයේ යෙදෙන්නට ඇත.  ’ගහකොළ සතාසීපාවා’ හොඳින් දැනකියාගත් ඔවුනට එසේ තම රෝග උදෙසා පිළියම් කර ගැනීමේ කටයුත්තේ අපහසු බවක් නොදැනෙන්ට ඇත.

ගැමියෝ බැහැරකට යා යුත්තේ ’වන්දනාවේය’ නැතහොත් ඥාතියෙකු මුණගැසෙන්නටය. ළඳු කැළෑ දෙවැට, වතුපිටි, ඕවිටි මැදින් වැටි ඇති අඩිපාරවල් ඔවුන්ගේ ගමන් පහසුකම් සඳහා විවෘත ව තිබිනි. ඇළ-දොළ-ඔයකින් එතෙර වීම අපහසු කටයුත්තක් නොවුනත් ගංගාව තරණය කරන්නේ ඉහත කී ලෙස තොටියා ගේ පිහිටෙනි. 


පුරාණ ගම්මානය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් එහි හුදකලාබවින් මිදෙන්නට වූයේ බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන් විසින් ගොඩනගන ලද මහාමාර්ග ජාලය නිසා බව අවිවාදාත්මකය. දිවයිනේ ප්‍රධාන නගර එකිනෙක යා විමෙන් පසු උපනගරද ඉන් අනතුරුව ගම්මානයන්ද මෙකී ජාලයට සිඝ්‍රයෙන් සම්බන්ධ කෙරිනි. එහෙත් 70 දශකය අවසන් භාගයේ සිදූවූ ආර්ථික පෙරළියට පළමු, පැවති සිමිත පොදු ප්‍රවාහන සේවාවන් විසින් ගම සහ නගරය අතර සංනිවේදන සම්බන්ධතා සිමාසහිතව සිදු කෙරුනද, පෞද්ගලික බස් කර්මාන්තය සහ පෞද්ගලික රථවාහන භාවිතයේ පෙර නොවු විරූ ඉහළ යෑම නිසා මෙම තත්වය වෙනස් වී, ගම්මානය නාගරික සංස්කෘතිය විසින් ආක්‍රමනය කොට ගිලගන්නට යෙදිනි. රැකියා සොයා ගැමියන්ගේ දරුවන් නගර කරා සංක්‍රමනය වීමේ සීඝ්‍රතාවය වේගයෙන් ඉහළ ගියේ  80 දශකයේ ආරම්භයේදීමය. ඔවුන් විසින් සියල්ල උඩු යටිකුරු කරන්නට යෙදිනි. 

ගම්මානය නගරයට නිරාවරණය විම වඩ වඩාත් ඉක්මනින් සිදුවූ අතර, අවිහිංසක ගැමි ප්‍රජාව, බිලිබා ගැනීමට මාන බලමින් සිටි, බලවේගයන් හට ඒ කාර්යය සිදුකරගැනීමට ඇවැසි සියඵ මෙවළම්, යටිතල පහසුකම් සැපයිනි. නගරයේ විෂම බලවේගයන්ට නතුවූවන් තමන් ට අත්වූ ඉරණම සිය ගැමි ඥාති වර්ගයා හට උරුම කර දීමේ විෂම චිත්තාවේගයන් හට ගන්නට ඇත.

මේ තත්වය කලා නිරමානයන් මගින් එළිදැක්වූ ප්‍රකට අවස්ථා ගණනාවකි.  අතීත ගුවන් විදුලිය ඒ සඳහා අත්වැල සැපයූවේ ගැමියන්ද නාගරිකයන්ද දෙකොටසම එකළෙස වසග කරගක් ’මුවන් පැළැස්ස’ නම් වූ ගුවන් විදුලි සංවාද නාට්‍යය මගිනි. 

සිංහල සිනමාවේ උපත සිදුවු මුල් යුගයේ දක්‍ෂින භාරතීය චිත්‍රාගාර ආශ්‍රීතව ගොඩනැගුනු කතා පුවත්, ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් ගේ ආගමනයෙන් නවමගකට යොමුවන්නට විය. ඔහු සිනමා කැමරාව එළිමහනේ ගම්මානය පුරා මෙහෙයවමින් ’රේඛාව’ නිර්මාණය කළ 1956 වසරේදී පවා දිවයිනේ අතිබහුතර ජනතාව නොඉඳුල් ගැමියන්ව සිටියහ. එකී කථාපුවතින් දැක්වෙන පරිදි, සිංහල ගැමියන් අසරණ දරුවන්හට අඩන්තේට්ටම් කරන්නෝ නොවන බව කියමින් ඇතැමුන් ඔහුගේ කෘතිය විවේචනයට ලක් කරන්නට විය. එහෙත් අභිචාර, මිථ්‍යා විශ්වාසයන්ගෙන් සහ පාරම්පරික ඇදැහිලි ක්‍රම වලින් මුක්ත නොවූ සිංහල ගැමියන් ඒවාට දැඩිව වහල් වීම නිසා, සිය සහෝදර ජනතාව නෙපෙළා සිටියෝ නොවුන බව එදා සිගිත්තන් වූ වත්මන් වැඩිහිටි පරපුර සාක්‍ෂි දරනු ඇත.


එතැන්හි සිට සිංහල සිනමාවේ නව මං සළකුණු තබන්නට, ඉන්දිය සිනමාකරුවන්ද උත්සුක වූයේ ගැමිදිවිය අළලා කළ සිනමාකෘති වඩ වඩාත් ජනගත කරවීමෙනි. ඒවා පසුව ආදායම් වාරතා ඉපදවීමට සමත් විය. 

කුරුඵ බැද්ද - 1960, සංදේශය - 1960, හඳපාන - 1965, සාරවිට - 1965, රෑන ගිරව් - 1967, බිනරමලී - 1969, දෑසනිසා-1976,  වැනි සිනමා සිත්තම් පූර්ණ ලෙස ගැමි දිවිය අළලා ගෙතුනු අතර, සිංහල නවකථා සාහිත්‍යයෙන් බිහිවුනු කැළෑහඳ - 1956, හිගන කොල්ලා - 1978 (ඩබ්ලිව් ඒ සිල්වා), ගම්පෙරළිය - 1963, මඩොල් දූව - 1976 (මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ) තුංමං හන්දිය - 1970 (මහගම සේකර), ළසඳා  1974, (ටී බී ඉලංගරත්න),  සාගර ජලය මදි හැඞුවා ඔබ සන්දා-1988, (සයිමන් නවගත්තේගම), බැද්දේගම - 1981 (ලෙනාඩ් වුල්ෆ්) ද දුරාතිතයේ ලාංකීය ගැමිදිවියේ විසිතුරු හදාරන්නන්ට මහගු මුලාශ්‍ර සිනමා පටයන්ය.



ගම්මානයේ වරුණ ගෙනහැර පෑ ගුවන් විදුලි මාලා නාටකයන් කෙරෙහි වසග වූ ලාංකීක ශ්‍රාවකයන් ගේ මනදොළ සපුරා දෙන්නට උත්සුක වූ සිනමාකරුවන්  ’මුවන් පැළැස්ස’ නමින් පිළීවෙලින් 1979, 1980, 1983 සිනමාකෘති ත්‍රිත්වයක් ම තිරගත කරවීමෙන් යම් අයෙකුට එදවස එකී නාට්‍යය ලද ජනප්‍රසාදය පිළීබඳව අවබෝධයක් ලබාගත හැක්කේය. කෙසේවෙතත්  ශ්‍රාවකයන් තම මනසේ මවාගත් ’ගම්මානයේ රුවගුණ සිනමාපට වෙතින් සුණුවිසුනු කරගන්නට ඇත. එසේම ’මොණරතැන්න’ නමින් 1979.1982  සළරූ ද, වජිරා’ නමින් 1985 දීද, රත්තරං කන්ද නාටකයෙන් 1985 දිද සිනමාපට බිහිවිය. 


ලාංකීකයන්ට පෙරනොවූ විරූ අපූරු අත්දැකීම් අත්කරදෙමින් ඔවුනට අත්විඳින්නට ලැබුනු, ඔවුන්ගේ ජනවහරින් කියැවුනු ’මැදසාලයේ පික්චර් හෝල් එක’ එනම් ’රූපවාහිනියේ’ අගමනයෙන් පසු එය එළෙසින්ම තවත්  සිගිති සිනමා තිරයක්’ බවට හැරවීමේ සිහිනය පූර්ණ ලෙස සැබෑ කරදුන්නේ  ’ටෙලිනාට්‍ය’ කලාවයි. එය තම පසුම්බිය සිඳියාම වළක්වා, නගරයට යෑමේ ඊමේ කාලය ඉතිරිකරවාදුන් අපුරු බයස්කෝප් පෙට්ටියක් නොවේදැයි ඔවුනට සිතෙන්නට ඇත.  ’දිමුතු මුතු - 1982, පළිගු මැණිකේ - 1984, මැණික් නදිය ගලාබසී - 1985, අඹ යහඵවෝ  - 1988, වෙදහාමිනේ - 1990, දඞුබස්නාමානය - 1995,  පිටගංකාරයෝ-1998  ගමක අසිරිය රූපවාහිනියෙන් ගෙනහැර පෑ ’ටෙලිමාලා නාටක’ අතර ප්‍රමුඛ විය.

නිදහස් අධ්‍යාපනයේ සිඝ්‍ර ව්‍යාප්තිය හමුවේ ඈත එපිට ගැමි පාඨශාලාවන්හී අකුරු කළ දරුවන් දක්‍ෂ ගුරුවරුන් හමුවේ අධ්‍යාපනයේ සරුඵල නෙළාගන්නට සමත්වෙමින් තිබුනු අතර මෙහි ප්‍රථිපල 70 දශකයේදී වඩ වඩාත් පුඵල් වූ බව පෙනීයයි. ඔවූහූ පසුව උසස් අධ්‍යාපන අවස්ථාවන් ලැබ නාගරික පාසල් කරා සංක්‍රමනය වී, රජයේ සහ පෞද්ගලික අංශයේ වගකිවයුතු තනතුරු ලැබ, පහළ මධ්‍යම පංතියේ සාමාජිකයන් බවට පත්විය.

මෙවන් විපර්යාසයන්ගේ සළකුණු එකිනෙක මතුවන්නට ගත් 70 දශකයේ දී, නාගරිකරණය ආශ්චර්යයක් ලෙස සළකන්නට යෙදුනු යුගයක, සාම්ප්‍රදාය අතික්‍රමණය කරමින් සුන්දර ගැමිලියන් සංකර නගරික තරුණයන් හා විවහ බැම්මෙන් බැඳෙන්නට රිසි වූ යුගයක එකී පෙරළිය සාම්ප්‍රදායික ගැමියන්ගේ සෝපහසයට ලක්වූ වග කියැවෙන පබැඳුමකි මේ.

අනේ හැබෑමට මෙහෙමත් නාටක ....

කොස්වතු කන්දේ රොසලින් නැන්දගේ ඉහේ මලක් පිපිලා ...

හරි ඉහලයි..මද්දුම දෝණිට ගැළපෙන පන්නෙට බැණා කෙනෙක් ලැබිලා ...

කන්තෝරුවක වැඩ ලොකු තනතුරකයි. දේපොළ වතු සින්නක්කර තිබුනයි..

ගජරාමෙට ඉංගිරිසි කතාවයි... කියල වැඩක් නෑ බෑණගේ විස්තර.....

සුභ මෙහෛාතින් පෝරුවේ නංවාලා...අෂ්ඨක කියලා ආසිරි පතලා...

චීන පටස් කෙළි සෙල්ලම් මැද මගුල් ගෙදර ජයටම කෙරුණා...

ජයට මගුල් කා දෝණිව දුන්නට රොසලින් නැන්දට කරදර අඩුනැත..

ඒ දිගෙන් මට කම්නැත කියලා... මද්දුම දෝණි සටනට සැරසුනි....

කොස්වතු කන්දේ රොසලින් නැන්දට හිසරදයක් හැදිලා ඉවසුම් නෑ..

මද්දුම දෝණි ඕන්න ආපහු ගෙදරට ඇවිදිල්ලා ....

(රෝහණ බැද්දගේ සංගීත පර්යේෂණ ගී සරණිය - 1975)

ගම්මානයේ ඉපිද එහි හැදීවැඩී, කෙළිලොල් ළමාවිය එහි ගතකළ පසුව නිදහස් අධ්‍යාපනයේ ඵල ප්‍රයෝජන අත් කරගනිමින්, සමාජ සංස්ථාවේ ඉහළ ස්ථර කරා එළඹ, කැමැත්තෙන් හෝ අකමැත්තෙන් නාගරික සමාජයට අනුගත ව සහ එයින් මවන සරුවපිත්තල ලෝකයේ දිවිගෙවන්නෝ, අනායාසයෙන් මනසින් සැරිසරන්නේ තමාගේ ළපැටි විය ගෙවුනු ගම්මානයේය. රැකියාවේන ඉසිඹු ලබන ඔවුහූ යළිත් තම පරන පුරුදු දිවිමං චාරිකාවේ නිරත වන්නට ප්‍රිය කරති. සමාජ ස්ථරයන්හි ඉහල තල කරා එළැඹුනු ඔවූහූ එය විවහ බන්ධන මගින් ස්ථාවර කර ගනිති. සහකරුවා හෝ සහකාරියගේ ළමා - යොවුන් විය ගෙවුනේ නාගරික කොටුවු පරිසරයක දී නම්, ඔවුන්ගෙන් ඇතැමුන්ද, පෙර අත්නොවිඳි අත්දැකීම් සහ නිදහස පිනිස සිය විවහ සහකරුගේ උපන් ගමෙහි සැරසරන්නට ප්‍රිය කරති.


විවහා බන්ධනාදියෙන් හා වෙනත් කරුණු නිසා ඉඳහිට නගරයට සංක්‍රමනය වූ ගැමි යුවතියන් එහි සරුව පිත්තල ලෝකය හරිහැටි දැන හඳුනාගනු නොහැකිව එයින් උද්දාමයට පත්ව ඊටම ගොදුරුවූ අතර එවැන්නියන් අවශේෂ ගැමිලියන්ගේ උපහාසයට හා පිළිකුලට භාජනය වූ බවක් දක්නට ලැබිනි. ඒ 70 දශකයේ දීය. ඒ බව හැගවෙන පදරටාවකි මේ. ගී පද රචකයා ඒ බව ප්‍රකට කරන්නට සපයා ගත් සිත්ගන්නා සුඵ උපමාව සළකා බලනු මැනවි.

රන් තැඹිලිය මලේ රුවට රුවින් දිලුනු නගේ .....................

පෙති ගෝමර බඳරග දුන් බාල බොළඳ නගේ ..............

සිදාදියට දීග ගිහින් ගමට ආව නගේ .................

විදුලි බුබුඵ සැණකෙළියත් නුඹ වාගෙයි නගේ ...............

දුරට පිපුනු මල් සුවඳට ඔමරි කලා දනී......................

කිතුල රෑන නිතඹ රෑන දග දුන්නා දනී....

කවඩි සිනා රතු තොල්පෙති ඔපකෙරුවා දනී...

නුඹ හින්දා මේ යායම එළිය වුනා දනී......


'විළිබිය නැති නෙතින් ඉහින්  සඵ ගතවට එතේයා .......

නන් විසිතුරු පාට වලින් වතේ ඔපය ඇඳේයා...

අහංකාර රුවට ගතේ අරුමෝසම් බැඳේයා...

නගේ යළිත් නුඹ යායට නාවත් කම්නැතේයා...

(ප්‍රියානන්ද විජේසුන්දර ගී පද ගැයුම නීලා වික්‍රමසිංහගෙනි සංගීතය - අතුල සෝමසිරි - ජන සංගීත පර්යේෂන ගී - 1975)

ඈත යුගයක මතුනොව මෑත ගෙවිගිය දශක කිහිපය දක්වා, ඇතැම් විට ඉඳහිට අදපවා, ඥාතිත්වයෙන් එකට බැඳුනු ගැමියන්ගේ ආකල්ප, සිරිත් විරිත් විපරිනාමයට ලක් නොවි පැවතුනු, පවතින බව දක්නට ලැබිනි. මානවක මානවිකාවන්ගේ දිවියේ වඩාත්ම වැදගත් කර්තව්‍යය වූයේ ’අතිනත ගැනීමයි’. තම පුතු විසින් අභිනවයෙන් නිවසට කැන්දාගෙන ආ යුවතිය දෙස උකුසු ඇසින් බැලුම් හෙළන්නී, මවයි. ඇයගේ චර්යාව. කතාබහ, ඇඳුම් පැළඳුම්. ඉහුම් පිහුම්, සකසුරුවම, කාර්යශූරත්වය, සබයකදී හැසිරෙන අයුර පමණක් නොව පෞද්ගලික ස්වස්ථතාවය, නැන්දම්මාගේ සියුම් නිරික්‍ෂනයට ලක්වෙයි. එපමණකුදු නොව, ’අඵත කැන්දාගෙන ආ මනාලිය’ සැමියාගේ ඥාති පරපුරේ සාමාජිකාවන්ගේ ද නෙත්බැල්මට හසුවෙයි.  ඔවුන් සියල්ලෝ  පුන පුනා බලා සිටින්නේ අන් කවර කරුණක් හෝ නොව ඇය වෙතින් වහා පෙන්විය  යුතු, මව් පදවියට ලක්විමේ පෙරනිමිතිය. 

අඵත ගෙනා මනමාලි..............

හරි ලස්සන හැඩවැඩ ගම්බද කෙල්ලකි...........

නැන්දා මාමා ගොඩක් සතුටින් පිළිගත්තේ දෙපැත්තෙම නෑ මිතුරන්....

ප්‍රිය සම්භාෂනෙන් පසු මංගල සබේදි පැවැත්වු කතාවලටත් සවන්දුනි..........

පුංචි මාමා නැගී සිටිමින් අවවාද රැසක් දුනි දේශනයෙන් ...

දරු මල්ලෝ ගොඩක් ලැබේවා නව යුවළට කිව්වම කට කොණකින්...

හිනාවුනි අඵත ගෙනා මනමාලී....

නෑසියන් පිටවු සැණකෙන් නැන්දම්මා ඇවිත් ඉඳගත්තේ ලගින්...

දරු මල්ලෝ දෙකක් හොඳටෝම අපට ඇති නේද දුවේ කියමින් ...

වැළඳ ගති අඵත ගෙනා මනමාලී.....

(නීලා වික්‍රමසිංහ සමග රෝහණ බැද්දගේ  - ජන සංගීත පර්යේෂණ අංශය - ලංකා ගුවන් විදුලිය - 1974)

එදා තමා දිවිගෙවූ පරිසරයේ එනම් මූකලානේ ගහකොළ, සතාසීපාවා, මිනිසුන්, සිරිත් විරිත් පිළිබඳව හොඳින් දැනකියාගත් එහෙත් සමාජ අත්දැකීම් රහිත අවිහිංසක එසේම ඇතැම් මෝඩ පහේ ගැමියන් ඇතැම් විට කෛරාටිකයන්ගේ බස් අදහාගනිමින්, අසිරුවට පත් වූ පුවත් ද නැත්තේ නොවේ. එවන් අකරතැබ්බයන්  ද ඉඳහිට හෝ ගීයකට ගොණු කළ අවස්ථා ද හමුවන්නේ මෙළෙසිනි. ඒවා හුදු කතාන්දර ස්වරූපයෙන් ලියැවුනේ ගමේ නගරයේ කවර මට්ටමේ උගත්කමක් ඇත්තෙකුට නිරුත්සහයෙන් වටහ ගත හැකි වන ලෙසටය.

’කපුරුහාමි ගේ ආලය -’

අතුරු මිතුරු දඹදිව තුරු මගේ සුමිතුරු රාජ කපුරු...හාමි කපුරු...

ගගක් අයිනේ නානා හිටිය ළඳක් එක්ක උනා මිතුරු....

එක දවසට එක සැරයයි ගගට එන්නේ තරුණි මිතුරු...

එන වේලාව කියන්ට බැරි කාරණයකි කරලා සිකුරු ...

යන එන අය දකී කියා හැංගි හැංගි අතරේ පඳුරු ...

මුඵ දවසම ගග අද්දර කාලේ ගෙවයි හාමි කපුරු..

දැක ගන්නට උවමනා නිසා ඒ ලස්සන සොඳුරු සොඳුරු

ගගට බැහැලා කාලේ ගෙව්වා හිරු බැස ගොස් උනා අඳුරු...

එදා රැයත් පහුවෙනිදත් වද දුන්නද මැස්සො මදුරු ...

ගග අද්දර අහස දිහා බලා සිටි හාමි කපුරු....

ඔරු පැද පැද නව යුවළක් ගග මැද්දේ පෙනේ නුදුරු...

ඒ ගී හඞ ඇගේ කටහඞ ඇය නොවේ මගේ තරුණි මිතුරු...

අදහන්නට බැරි තරමේ සිහිනයක්ය මේක නපුරු...

දෑස පියාගන්ට බැරිව දෑත වනයි හාමි කපුරු...

ඈ වෙනුවෙන් ලියාපු කවි කියාගන්ට බැරිවනතුරු..

ආදරයක් ආසාවක් තවත් හිතේ නොකර ඉතුරු..

ගගට කැපූ ඉනි කියාලා ගියේ යන්ට හදින් දෙදරු..

ඊට පස්සේ ඒ පළාතේ ආවෙම නෑ හාමි කපුරු..

(එම් එස් ප්‍රනාන්දු, සෙබස්තියන් ප්‍රනාන්දු)

'අඩමසකින් නැවතත්..................

Wednesday, April 17, 2024

පෙර යුගයක දුටු ගම්මානය .......

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 11


 තොටියන් ලෙස පෙනිසිටියෝ පිරිමින් පමණක් නොවේ. යුවතියන්ද ඒ කාර්යයේ නිරත වූ අවස්ථා වාර්තා වී තිබේ. එසේම ඇය එකම කර්යයක, වගකීමක නිරත වූවා නොවේ. වරෙක ගෘහනියගේ වගකීම හිසින් දරා ගත් ඇය සිය සිගිති සොයුරු සොයුරියන් හට මවක් විය. දුරින් පිහිටි දිය කඩිත්ත, ඇළ දොළ වෙත ගොස් දිය රැගෙන ආවේ ඔවුනට උයා පිහා දෙන්නටය. ඒ අතරවාරයේ බුදුපුදට රැගෙන යනු පිනිස නෙඵම්, මානෙල්, මල් නෙළන්නට පොකුණු. විල්දියේ බැස ගියාය. ගැඹුරේදී ඔරුව පැදයමින් ඒ කටයුත්ත සිදුකලේය. නිවසේ කුදු මහත් කටයුතු සිදුකරන්නට, කෙතට ඇඹුල ගෙනයන්නට, විහාරයට දන් ගෙනයන්නට, මවපියනට සොයුරු සොයුරියන්හට ගෙපැළේ සැතපෙන්නට පැදුරු වියන්නට, විවිධ ධාන්‍ය වර්ග ගබඩා කරගන්නට, ඒවා පවනේ, හිරු රැසේ වේළාගන්නට ’මාගල්’ වියන්නට දැනකියා සිටියාය. ඊට ඇවැසි ’පන්’ නෙළා ගෙනවුත්, ඒවා තීරු කපමින්, තම්බමින්, වියළමින්, වර්ණ ගන්වමින්, සුදානම් කරගන්නීය. මේවා දැක දැන කියාගත් දනන් ඇයගේ ඒ මහත් කැපවීම, පසසා ගී කවි පබඳා ඇගයීය.











කදුරු වෙලෙන් පන් උදුරාගෙන එනවා...........

පැදුරු වියා ලස්සන රටා මවනවා ....

දෙමට කැලෙන් දර අහුලාගෙන එනවා.....

දෙවට ළිඳෙන් කළයට දිය ගෙන එනවා.....

ඕඵ විලෙන් දිය නාගෙන ගෙට එනවා...

පාඵ කුඹුර උඹ හින්දම වපුරනවා....


එගොඩ ගොඩේ මල් නෙළනා මල් එතනෝ ...

මෙගොඩ ගොඩට අත වනනා මල් එතනෝ...

එගොඩ මෙගොඩ ඔරු පදිනා මල් එතනෝ....

නුඹ කාගේද නුඹ කාටද මල් එතනෝ...

(රවි රණසිංහ, පෝල් ප්‍රනාන්දු ගේ ගැයුමට ස්වර රටා මෙල්රෝයි ධර්මරත්නගෙනි  - 1973)


දැඩිලෙස කුලධූරාවලිය යටතේ පෙළගැසුනු ගම්මානයේ කුලවත් වැදගත් කාන්තාව ධුරාවලියේ තත්වය අනුව සෙසු අය වසින් අමතන්නේ ’එතනාහාමි’ ලෙසය (ප්‍රදේශීය ජනවහරකි) එහෙත් උඩරට කුල කාන්තාව ’මැණිකා’ ය. ’ගොවිගම’ කුලයේ උඩරට පිරිමින් ’බන්ඩා’ ය. එකම පවුලේ සහෝදර, සහෝදරියන් වෙන්කරහඳුනාගන්නට මේ දෙපදයට යෙදෙන්නේ විශේෂනයන් පමණි. ’රන් මැණිකා, මුතුමැණිකා, හීන්මැණිකා, කොයින් මැණිකා, ඩිංගිරිමැණිකා, ලොකුමැණීකා, කඵමැණිකා, සුදුමැණිකා, මෙන්ම රන්බන්ඩා, ලොකුබන්ඩා, මද්දුමබන්ඩා, සුදුබන්ඩා, පුංචිබන්ඩා, මුතුබන්ඩා,හීන්බන්ඩා,රන්බන්ඩා, කඵබන්ඩා,ඩිංගිරිබන්ඩා උඩරැටියන්ය. වෙල්නියරේ ලැසි ගමනින් පා තබමින් ඇවිද යන ’මැණිකා’ නුදුරින් ඇති පොකුණ ට බසින්නේ එහි පිපි ඇති මල් නෙළා බුදු පුදට ගෙනයන්නට පමණක් නොවේ. ඒවා නෙළා එක පොකුරට සුරත රඳවා ඉක්මන් ගමන් එන ඇයගේ දසුනින් මන්මත් වූ ඇය තනිකඩ ගැමි තරුණයාගේ නෙතට රසඳුනකි.


බහු භාන්ඩිකත්වය නම් මාරපාශයෙන් උන්මාදයෙන් නොපෙඵනු එදා ගැමියන්ගේ සියඵ අවශ්‍යතාවයන් ’ගම්මානය’ තුළින් සපුරාගැනීමට හැකිවිය.ඉඳහිට එහි පැමිණෙන සංචාරක වෙළෙන්දන්ගෙන් සිය ඇඹේනියන්හට ද ආදරවන්තියන් හට ද විසිතුරු තොරොම්බල් බඩු ද නා නා වර්ණ වස්ත්‍ර ද මිළදී ගන්නට ඔවුනට මුදල් අවශ්‍ය වන්නට ඇතිමුත්, භෝග, මි පැණි හුවමාරු ක්‍රමයටද ඔවුන්ගෙන් ඇතැමුන් ඒවා උපයා සපයාගන්නට ඇතිබවට වර්තා එමටය. ගොවි මානවකයා සිහින මවන්නේ තමන්ගේ ගොවිතැන් කටයුතු උදෙසා සහයිකාවක් මෙන්ම අනාගත පවුල් දිවිය සරුසාර කරගැනීමේ ඉලක්කය සපුරා ගන්නටය. ඒ අතර නවයොවුන් යුවතිය ගේ සිහින පැතුම අවස්ථාව ලද විටකදී ’දීගතල’ ගොස් සිය දෙමව්පියන්ගෙන් නිදහස් වන්නටය. 


මාලෙ සදාගෙන ඔඵ මලින්..................

ගෙලේ දමාගෙන රුවට රුවින්..............

මැණීකා එනකොට නියර උඩින් ................

නිල්වන් ගොයමේ කරල් පැසෙන් .............

කවදද කටුමැටි පැලක් තනන්නේ ...

කවදද අටුකොටු පුරවා ගන්නේ....

කවදද රන්වන් කරල් කැපෙන්නේ ..

එදාට මැණිකව පැලට ගෙනෙන්නේ...

දාවලේ ඇඹුලත් මැණීකා ගෙනෙන්නේ ..

එය ඇගේ දෑතින් පිළීයෙල වෙන්නේ ...

කවදද මගේ පැලේ බතක් පිසෙන්නේ ....

එදාට රන්වන් කරල් කැපෙන්නේ ......

ඈ මා හැර වෙන කෙනෙක් පතන්නෑ ..

මම මගේ වචනය වෙනස් කරන්නෑ...

නිල්වන් ගොයමට මෙය තේරෙන්නෑ..

හනිකට හනිකට කරල් පැසෙන්නෑ....

(එම් එස් ප්‍රනාන්දු - 70 දශකය),


හෙටදින ඔහු හා එක වහලක් යටට යන්නට පෙරුම් පුරන ගෙවිලිය ද ඒ සුබදිනය එළඹෙනතුරු සිහින මවයි. හැකි ඉක්මනින් තම සිත් දිනූ තරුණයාගේ අත ගැනීම ඇයගේ එකම බලාපොරොත්තුවයි. උස්මහත් වූ පසුව සිය සහෝදර සහෝදරියන් හා මව්පිය සෙවනේ තවත් රැඳිම ඇයගේ සිත නොසන්සුන් කරයි.  කුලගෙට වන් පතිනිය සිය හිමියා සමග මංගල ගමන පිටත්වෙන්නේ ’තිරික්කලයෙනි’ මොනවට සරසා, ගෙජ්ජි ගිගිරි හඞවමින් ඇදී යන ඔවුන් ගමන් ගන්නා  තිරික්කලය පසුපස ඇගේ ඥාති සමූහයා රැගත් කරත්ත පෙළ ගමන් කරයි.


ඈත හේනේ ගීත කිවේ මට ඇහෙන්නදෝ.............?

රන් කරල් කපා ගෙනෙන්නෙ කාට දෙන්නදෝ ....................?

රෑ දිවා ගෙයක් හදන්නේ දිග කන්නදෝ .....?

ඒ ගෙදෙට්ට එළීය ගේන පහන කවුරුදෝ ..?

පෝයදාට ගේ වටේට මල් පිපේවිදෝ..?

ඒ මලක් තුලින් එයාට මා පෙනේවිදෝ ..?

මහද කාටදෝ ?  ඒ රුව ඇදෙනවා හදේ ...

හිරු සඳු පායලා වගේ .....

(අජන්තා රණසිංහ, ලයනල් අල්ගම, සුජාතා අත්තනායක ගැයුම - 1977)


’තිරික්කලය’ එදා ගම්මානයේ අද ’බෙන්ස්’ රථයයි. ආරච්චිල සහ වලව් පැලැන්තියේ ප්‍රභූ පුද්ගලයන් ගේ සෙල්ලක්කාරකම පෙන්වූ ඊට නැගී ඉලන්දාරියෝ උජාරුවෙන් එය පැදයන්නේ ගම දෙවනත් කරමිනි. පවනට බඳු වේගයෙන් ඇදියන ගොන් නාම්බා ගේ දසුන ගැමියන් තැතිගන්වන්නට ඇත. ඒ අනුව මේ යුවතිය ඇගැලුම් කම් දවක්වන්නේ යමක් කමක් ඇති හයිකාරයෙකුටය. සෙසු තරුණයෝ බරබාගයේ නැගී හැල්මේ ඇදී යති.


සුබ නැකතින් මා අතගෙන ..............

තිරික්කලෙන් ඔබයනවිට...............

ආල නුඹෙයි ආල නුඹෙයි ආල ලතාවේ .....................

ඈත එපිට පුංචි පැළේ ..................

හෙට ලස්සන නැගෙන වෙලේ ..................

ආල නුඹෙයි අල නුඹෙයි අල ලතාවි..............

දෝතපුරා මල් අරගෙන නුඹ නළවාවි.............

කෝපි ගසට කෝපි මලට කෝපි පරෙවියෙක් ...

බඹතෙයි පරවියා බඹතෙයි................

නෙඵම් විලට නෙඵම් මලට බඹර කුමරුවෙක්............

බඹතෙයි කුමරුවා බඹතෙයි................

(අජන්තා රණසිංහ, ලයනල් අල්ගම, සුජාතා අත්තනායක ගැයුම - 1977)


ගහකොළ මලින් ඵලින් සුසැදි වනපෙතින් වටවූ කෙත්යාය ද ඒ වටා පිහිටි ගම්මානයද, කුරුඵ සරින් ගිගුම් දෙන පරිසරයද සොබාදහමේ අසිරිය කියාපාන මුණිවරු වැන්න. මි මැසි,බඹර කැළින් ද සමනළ කැළ වෙතින්ද හාදු ලබන දේදුණු පැහැ දහස් ගණන් පුෂ්ප වරග අතර  ’පින්න’ මලද කැපී පෙනෙයි. පාරිශුද්ධත්වය සංකේතවත් කෙරෙන ශ්වේත වර්ණයෙන් සුසැදි ’පින්න මල්’ මත තැවරී තිබෙන පිනිබිඳු පිසගෙන හමන මන්ද මාරුතයේ පහස ලබමින් පියමං කරන යුවතියෝ එකී කමණීය දසුනින් වසග වෙති. නාගරිකරණයේ දුෂ්ඨත්වයෙන් කිළීටි වෙන්නට පෙරාතුව පැවති ගම්මානයේ අසිරිය, මෙසේ ගීයට නැංවුයේ ද 70 දශකයේදීය



පින්න මල් පිපී පින්නේ ලන්ද ලස්සනයි..............

පින්න මුතුවගේ මල් මත නටනු ලස්සනයි...............

ලන්ද කොනේ වෙල අයිනේ කැන්ද ගහේ ගහ මුදුනේ .....

සින්දු කියන කුරුඵ රෑන ගම නළවනවි .....

බිංදු බිංදු රන් මිණීමුතු පුංචි පුංචි කරල් හැදී....

ගොයම් ගසේ අග ඇමිණී සුලගේ නටනවා .....

(දෙල්තොට චන්ද්‍රපාල ගී රස මියැසිය වික්ටර් දඵගම, ගැයුම අමිතා දඵගම වැදිසිංහ - 1972?)


ඇළ, දොළ, ලන්දේ, වෙලේ, ඔව්ටේ , දෙවැටේ නිදහසේ ගම්මානය පුරා දුව පැන ඇවිදින නව යොවුන් ළමෝ සොබාදහම් මාතාවගේ උකුලේ සැනහෙන, ඇයගේ අසිරිමත් බව අත්විඳින, ඇයගේ අමිල දායාද භුක්ති විඳින්නෝය.  ඔවුනට කන්නට, බොන්නට ඇවැසි දෑ ඇති පදමට එහි ඇත්තේය. බෝවිටියා, බාළොලියා, පඵ, ලොවි, වෙරඵ, දං, මාදං, මී, එකයායට සරුවට වැඩි තිබේ. සතුන්ද, දරුවන්ද ඒවා රිසිසේ භුක්ති විඳිති. 



බෝවිටියා දං පඵ කං වාරේ මේ නොවැ පොඩි නංගෝ ...

කුරුඳු කැලේ සුදු වැල්ලේ මාදං ගොඩගැහිලා නංගෝ ...

සිහිවන විට තොල කටද පෙගෙයි නේ මා යනවා නංගෝ ....

පුහුල් හොරානම් කරෙන් දැනෙන්නා ඒවා නොවැ නංගෝ ...

සුදු ඔබේ දිව තොල් කඵ වූයේ කිමද අහෝ නංගෝ ..?

මටත් හොරෙන් ඔබ දං කෑවා නොවැ යසයි යසයි නංගෝ...

එකක් කටේ වැටුනා .. ටිකක් රහත් බැලුවා .. අයියගේ දත් ටික දම් පාටයි....


(සුනිල් සාන්තගේ නිර්මාණයකි - 1947)



යළි හමුවෙමු...............

Wednesday, March 27, 2024

ඈත අතීතයේ ගම්මානයක වතගොත බිඳකින්....10 Sinhala Village before fifty years

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 10

 ලක්දිවයින බඳුව ගංගා ඇළ දොළ බහුල දීපයන් ලෝකයේ කොපමණ වෙත්දැයි කිව නොහේ. වියළි කලාපයට වඩා තෙත් කලාපයේ ඒවා බහුලය. බ්‍රිතාන්‍යයන්ගේ යටත් වැසියන් බවට පත්වන තුරු ඔවූහූ ඒවා තරණය කළේ ඔරු,පාරු, අන්ගුල ආධාරයෙනි. ඒවයේ නියමුවා තොටියාය. ඔවුන් පාලම් ඉදිකලේ මහමාවත් සහ වැවිළි බෝග ආශ්‍රීතව පැවති මාවත් යා කරමින් මිසක, ඉතා බහුලව තිබුනු ගම්මාන යා කරන ලද කරත්ත පාරවල් උදෙසා නොවේ.  ඇතැම්විට පුරාණයේ මේවා මතින් දැව පාලම් පවතින්නට ඇත. බදුල්ල දිස්ත්‍රීක්කයේ බෝගෝඩ පිහිටා ඇත්තේ දඹදෙණි රාජධානි යුගයට අයත් පුරාණ දැව පාලමකි. එසේ පැවතුනා නම් ඒවා ඉදිකරන්නට ඇත්තේ විශේෂ වැදගත්කමක් පැවති මාර්ග ආශ්‍රීතව පමණක් වන්නට ඇත. ඒ අනුව ’තොටියා’ ද එදවස ගැමියන්හට මහගු සේවයක් ඉටුකල අතවශ්‍ය චරිතයකි.  අද පවා  ඈත ගම්මාන යා කෙරෙන පටුමාවත්  දෙබෑ කරමින් ඇදී යන දියදහරාවල් මතින්   එතෙරවන්නට පාලම් දක්නට නැති ස්ථාන විරළ නොවේ. පාරු කවි බිහිකර ගැයුවේ තොටියන් විසිනි.









මලේ මලේ ඔය නාමල නෙළා වරෙන්.............

අත්ත බිඳෙයි පය බුරුලෙන් තබා වරෙන්..........

කැළණි ගගේ ඔරු යනවා බලා වරෙන්....

සාධුකාර දී ඔරුවට නැගී වරෙන්..................

(ජන කවි - පාරු කවි වර්ගීකරණය)

තොටියන් අත්දුටු අනුවේදනීය පුවත්, එමටය. දෙගොඩතලා ගං හෝ වැව් උතුරා යන වැසි සමයේ ඔහුගේ රාජකාරිය වඩාත් භාරදූරය. පැදයන තමා පිහිණුම් කලාවේ නිපුණයෙකු වුවද යනඑන මගීන් එසේ නොවේ. 


එගොඩහ යන්නෝ ....මෙගොඩහ යන්නෝ....

තව කවුරුද ඉන්නේ ......

පමා නොවන්නේ අඳුර වැටෙන්නේ ....

යනවානම් එන්නේ ...

මම මේ ගගුලේ අගුලේ නැගලා එගොඩ මෙගොඩ යනවා ........

ගගුල අනෝමයි අදමට වෙහෙසයි.... 

තව කවුදෝ ඉන්නේ ....

(ඩෝල්ටන් අල්විස් ගී පද ගැයුම සහ සංගීතය ටී ෂෙල්ටන් පෙරේරා - 1973) 



ගමේ කොඵ කුරුට්ටන්ද ඕරු පාරු පැදීමේ කලාවේ නිරත වූයේ හුදු විනෝදය පිනිසය.  එහි ගොඩවී බුදුපුදට ගෙනයන්නට නෙකපැහැ ඕඵ, නෙඵම්, මානෙල් මල් මිටි ගණනින් නෙළාගනියි. ගංගාව මැදට ගොස් විනෝදයට මත්ස්‍යයන් කිහිපදෙනෙකු අල්ලාගැනීමට උත්සහ දරයි. ජලජ පඳුරු වූ පන්, වැටකෙයියා ගාලකට ගාල් වී ඒවා කපා ගන්නේ වට්ටි,,පෙටටි පැදුරු වියන්නටය. ඒවාද කපා ගන්නට ඔරු ගමන මහෝපකාරී වෙයි. දශක තුනකට පෙර යුගයක් දක්වා අතවශ්‍යව පැවති පන් විවිමේ කර්මාන්තය දක්‍ෂ ලෙස ප්‍රගුණ කළ යුවතියන් එදා ගම්වල විසූහ. කපා තම්බා ගත් පසුව හිරු රැසින් වේළා පදම් කරගෙන, යළිත් වර්ණ ගන්වනු ලැබේ. එවිට ඒවා වියාගන්නට සුදුසුය. 

’පන්’ යනුවෙන් පොදුවේ හැඳින්වෙන කලාවට උපයෝගි කරගන්නා ජලජ ශාඛ වර්ග අතර නියඳ, වැටකෙයියා, හණ, ඇතුළත්ය. වර්ණ යෙදිමේ අමුද්‍රව්‍ය සපයාගන්නේ පතගි කොරකහ (රතු), වෙනිවැල් ගැට සහ අමුකහ (කහ), කනේරු කොළ, ලූණුමිදෙල්ල, කැළැකොහොඹ (කොළ), අරඵ බුඵ (කඵ) වැනි ශාඛයන්ගෙනි. 

පන් පැදුරු රටා වියූ පිරිස් ’කින්නර’ ලෙසින් එදා හැඳින්විනි. කන්ද උඩරට රාජධානියේ ’දුම්බ්ර මිටියාවත’ (වර්තමාන මැදමහනුවර, කුන්ඩසාලේ අවට ප්‍රදේශ) මෙම කර්මාන්තයේ විශීෂ්ඨයෝ බිහිකරදුන්හ. ඔවුනතර පැවතියේ එක්තර උප සංස්කෘතියකි.


දුම්බර කළාලේ තුන්පත් රටා වියන්නම්.......................

ආදරයට නව අරුතක් සොයා තියන්නම් ....

කාශ්මීර පටසඵ මට එපා හිමියනේ..............

ඔබේ නුවන් මදිරා දිය ලදොත් එපමණි....

(නාලනී රණසිංහ ගුවන් විදුලි ගී-1975)



ගාන තෙල් සඳුන් වරළස ඔමරි කොට....

මූණ පුරා තෙල් ගාගෙන යන කලට ................

මාන බලති මිනුවන් පන් තිබෙන කොට ...................

නෑනෝ නුඹත් එනවද පන් කපන්නට ...........

(නෙඵම් කවි, පාරම්පරික ජන ගී)

මෙම වට්ටි පෙට්ටි පැදුරු නිෂ්පාදනයන් ගැමියන්ගේ එදිනෙදා දිවියේ අවශ්‍යතා ඉටුකරගැන්මට නැතිවම බැරි අතර, කුඹරට, විහාරයට හෝ වෙනත් පොදු කටයුත්තක යෙදෙන්නන් හට ආහාර ගෙන යන්නටද, නෑගම් යන්නටද, කඩමන්ඩියේ සිට පාරිභෝගික දූව්‍ය රැගෙන එන්නටද, පිලේ, අම්බලමේ, හේනේ කූඹුරේ පැල්කොටයේ වැතිර නිදන්නටද පිහිට වූයේ ඒවාය. අරුමය නම් මෙම නිපැයුම් හොඳින් නඩත්තු කළේ නම් නොදිරා දශක ගණනක් පැවතීමයි. 



නිරන්තරයෙන් ගොඩගසා ගනිමින්, පරිසරයට හානි කරන අහිතකර ප්ලාස්ටික් නිෂ්පාදනයන්ගේ ආගමනයට දක්වා පන් කර්මාන්තයේ මහිමය ලාංකීය ජනයා හොඳින් අත්විඳගත්හ.

මේ අතරවාරයේ ඔරුපාරු යුගයේ අවසනාවන්ත සිදුවිම් ඉඳහිට හෝ අත්විඳින්නට ඔවුන්ට සිදුවන්නට ඇත. වසරේ එක්තරා සමයක, ඇදහැළෙන මහා වැහි කෝඩයෙන් දෙගොඩතලා යන ඇළ දොළ ගංගා, ඔරු-පාරු ගමන මරුට අතවනන අත්දැකීමක් බවට පත් කරන්නට ඇත. 

හිරිමල් වියේ පෙම්වතුන්ද, ඔරුවකට ගොඩ වී නිසොල්මනේ, රැළි සුළි නංවා එය පදිමින් පෙම්බස් දොඩන්නට ඇත. එහෙත් අවදානම බිඳකුඳු පහව නොයන මේ කටයුත්තේදී, ඔරුපදින්නාගේ සුඵ අතපසුවිම මහත් ව්‍යාසනයකට හේතු විය හැකිය.  මේ එවැනි පුවතකි.


රෑ හඳ පායාලා අද වාගේ ...............

තිබුදාකයි ඒ දේ සිදුවූයේ ..................

අප ගම පැත්තේ තිබු ගග මැද්දේ ............

ඈ සමගින් මා ඔරුවක් පැද්දේ ............

රෑ හඳපානේ ..ඔව් අදවාගේ ...................


එගොඩට අඹ දං අවුලා ..............

කා යලි පැදලා මෙගොඩට ආවා...............

ඕඵ නෙඵම් ඈ මානෙල් මාලා..........

බරට නෙළාලා ඔරුව පුරාලා...........

ගග බඩ වැල්ලේ ඉඳ සැනසිල්ලේ ...............


ඈ මට ඇවිටිලි කරකිව් හින්දා ..........

ඔරුවට නැගිලා යළි අපි දෙන්නා .................

යනවිට පදිමින් හබල ගිලිහුනා ....

රැල්ලට හසුවි ඔරුව පෙරඵනා ....

බෙරිහන් දිලා ඈ කෑගැසුවා .................


පීනා ගොස් මා ඈ අත අල්ලා....

ගන්නට යද්දී ඈ යට ගිඵනා....

සුළියට හසුවීලා පොරබදලා ....

ඈ සොයමින් මා හැමත පීනුවා ...


ඈ දුටුවේ නෑ.....

ඈ හමුවුනේ නෑ .....


(ගී සංකල්පනාව සහ තනුව යොදා ගායනය  - සිසිර සේනාරත්න - 1968)

ඈත අතීතයේ දී පැවති කටුමැටි, වරිච්චි බිත්ති සහිත ගැමි නිවෙස් ගොඩනගන්නට ’වැලි’  සොයා ගංපතුලේ අරගල කරමින් කිමිද යන්නට ඇවැසි වූයේ නැත. ගම්මනායේ ප්‍රභූ නිවෙස් සහ ඊටද වඩා වැදගත් වන්දනීය පූජනීය විහාර ගොඩනැගිලි පවා තැනුවේ කබොක් ගඩොලිනි. ගොඩනැගිල්ලේ වෙසෙන්නන්ට සොබා දහමේ වායුසමන සිසිළස අත්කරදුන් එවන් ගොඩනැගිලි සමකාසන්න උෂ්ණාධික දේශයකට හොඳින්ම ගැළපෙයි. යටත් විජිත යුගයේ දෙවන භාගයේ දී මෙම කලාව විපර්යාසයකට ලක් වී, ’වැලි ගොඩ දැමිම’ මහා පරිමාන කර්මාන්තයක් බවට පෙරළී, ගැමියෝ ’කම්කරුවෝ’ බවට හැරුනි. ඒ කටයුත්ත එදාටත් වඩා හොඳින්ම අදද සිදුවන්නේ දැවැන්ත පරිසර හානියක් සිදුකරමිනි. 

දැන් ගංගාවල සැරිසරන පාරූ මත ගොඩගැසෙන්නේ වැලිය. 


ඔරුව වසා වැලි පුරවා...........

එගොඩ ගොඩේ ගං ඉම සොයලා ....................

හිමිදිරියේ කාසි අතේ පැදපල්ලා ....

සඳ එළියයි පාඵ මකන්නේ තරු එළියයි පාර කියන්නේ.......................

රකුසු දියේ ගැඹුරේ කිමිදී..................

(උපාලි ධනවලවිතාන වදන් දාමයේ බබලන සත්සර ස්වරය සරත් දසනායකගේය හඞ මුසුව ටී එම් ජයරත්නගෙනි - 1981)

මෙතැන් සිට යළිත් දිනකට වැඩිදුරටත්...........

Thursday, March 14, 2024

දුර යුගයක ගැමි වරුණ - 09

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 0සටහන

 පූර්ව සටහනේ ගැයුනු බඹර කැපීමේ ජනකවියේ කියැවෙන පරිදි, දෙවියන්ට භාරහාර වී සිදුකළ යුතු තරම් භාර්දූර අවදානම් කටයුත්තක් ලෙස ’බඹර කැපීම’ සළකන්නේ ඇයි?

මී මැස්සන් ගේ ඥාති පරපුරේ වැඩිමහල් සාමාජිකයා වූ බඹරා ඔහුට වඩා සිරුරෙන් මෙන්ම පහරදිමෙන්ද විසල්ය. මෙම දාමයේ ’ලොකු අයියා’ දෙබරාය. ගැමියන් ගේ සමීකරණය නම් මී මැස්සෝ සතක විෂ එක බඹරෙකු මෙන්ම ඔවුන් සත්දෙනෙකු ගේ විෂ දෙබරා සතුවන බවයි. වැඩිමහල් සාමාජිකයාගේ පහරදීම වඩාත්ම රුදුරුය. ඔහුගේ විෂ දළය යළි යළිත් භාවිතා කරමින් ඔහුට සිය ප්‍රතිවාදියා අඩපන කර දැමිය හැකිය. බාල සහෝදරයෙන් දෙදෙනා ඒ අතින් අවසනාවන්තය. පළමු ප්‍රහාරයේදී ඔවුන්ගේ විෂදළ කැඩි වෙන්වි යන අතර එතැනින්ම සත්වයා සිය ජිවිතයට සමුදෙයි. මෙම පරපුරේ තවත් සාමාජිකයන් අතර දඞුවැල්ථ කණෙයි, මැස්සා වැනි කුඩා අයද වෙති. ඔවුන් සියල්ලෝම ’වද’ නිෂ්පාදකයෝය. 

වැල් ඉනිමගේ මරුවා ට ඔච්චම් කරමින්


ඇතැමුන් ගේ ආහාර අසාත්මිකතාවය අධික වන්නා සේ මේ පරපුරේ බලවත් සාමාජිකයන් කිහිපදෙනෙකු ගේ ප්‍රහාරයකට ලක්වන ඇතැම් අය අවසනාවන්ත ලෙස සිය දිවි ගමන අවසන් කරගනී.

දෙබරු සහ බඹරු සිය නවාතැන් පොළවල් තනාගන්නේ සිව්පා දෙපා සතුන්ට පහසුවෙන් ළංවිය නොහැකි ඉතා උස් පර්වත මුදුන් බෑවුමක හෝ වනස්පතියක අහස්කුසට වඩාත් ම ළංවි ඇති අත්තකය. අස්වනු ගෙටගෙන ගොවිතැනින් ඉසිඹු ලබන්නෝ, කන්ඩායම් සැදී මහවන වදින්නේ ’බඹර පැණි’ කැඩිමේ භාරදුර කටයුත්ත උදෙසාය.  උක්ත ජනකවියේ ’වැල් තොටිල්ල’ යනු කඹ එකිනෙක ගොත සැදූ ’මැස්ස’ විය හැකිය. එය බඹර කූඩූව අසන්නයේ ස්ථානගත කරන්නට පළමු, වරපට (හැරපට,යොත) බඹර කූඩුව බැඳ ඇති ගසට හෝ පර්වතයට අමුණා ගත යුතුය.  දැඩි ලෙස දුම් පිටකරන ශාඛ කොටස් එකතුකොට තැනූ විලක්කුව (පන්දම) දල්වා හොඳින් දුම්ගැස්වීමෙන්, බඹරු සිය නිවහනින් ඈතට පන්නා හරිනු ලැබේ. ඔවුන් පෙරළා එන්නට පළමුව, යොත දිගේ ඉහළට නැග බඹරය කපා මුට්ටියට දමා බා ගත යුතු අතර, බඹර කපන්නා ද වහා එතැනින් ඉවත්ව යා යුතුය. මේ කාර්යය සිදුකරන තුරු වරපට අනිත් අන්තයෙන් රඳවා ගෙන සිටින්නා, බඹර කපන්නාගේ අතිශය විශ්වාසවන්තයෙකි. ඔහුගේ අතපසුවිම, පළමු කී තැනැත්තාගේ දිවි අහිමිවීමට පවා හේතු විය හැකිය. 


වරපට දිගේ බා ගත් බඹර පැණි මුට්ටි එකකට වඩා තිබියි හැකිය. විශාල බඹර වදයක   පැණි මුට්ටි කිහිපයක අස්වැන්නක් තිබිය හැක. 


මහ මූකලාන තුළ දිවිගෙවන ආදිවාසී වැදි ජනතාවගේ යැපුම් මාර්ගය වන ’දඩමස්’ දිනගණන් කල්තබාගන්නා කාරකය ’පැණී’ ය. ඒ නිසා ඔවුන් හට ඒවා නැතිවම බැරිය. ඔවූහූ, ගැමියන්ට වඩා අතිශූර ’වද’ බිඳින්නන්ය. තම ආයුධ එනම් දුනු හී තනාගන්නට ගම්මානයේ කම්මල්කාර නයිදේ ගේ සහය පතන ඔවුන් ඊට හිලව් ලෙස ඉස්තරම් බඹර පැණි සපයයි.


සොරබොර දිය මල් නෙළා ගෙනාදෝ ...කන්දේ පැනි මල් නෙළා ගෙනාදෝ.....

නෑනී නෑනී කොයිබයි යන්නේ පැලටා එනවාදෝ ....

කොබ්බෑ පැල්පත දුන්න නමාලා ................

ගොරියන් කෙක්කෙන් හද මානාල...........

ගොරියෝ ගොරියා බඹර නෙළන්නට කන්දේ යනවාදෝ.............

හිරු දෙයියන්ගේ වීරිය උුඹටයි... සඳ දෙයියන්ගේ සොමිගුණ උඹටයි

පසේ බුදුන්ගේ පිහිටත් උඹටයි මා හා එනවාදෝ...............

(අමිතා වැදිසිංහ සමග එස් ලියනගේ )



මධ්‍යම, උතුරු මැද, ඌව - වෙල්ලස්ස, ආදී පළාත්වල ගැමියන්ගේ බස්වහර එකිනෙකට යම්තරමින් වෙනස් ව පැවතියේ ඒවා අතර ගමනාගමනය, අන්තර් සබඳතා සිමාසහිතව සිදුකෙරුනු පසුගිය සියවසේ මුල් යුගයේ දීය. ඒවා ඔවුනොවුන්ගේ උපසංස්කෘතියක් නිර්මාණය කෙරෙන්නට ඉවහල් විය. මේ ’ගැමි බස්වහර’ සහිත පාරිභාෂික වදන් මාලාවන් ඉහත දැක්වු නිදසුන මෙන්ම ඔවුන් සබැඳිව ගොඩනැගුනු විවිධාකාරයේ කලා නිර්මාණයන්ට හේතු පාදක විය. පහත දැක්වෙන්නේ එයින් අල්ප මාත්‍රයකි. මේහි අදිවාසි වැදි ජනතාවගේ බස් වහර ද ඇතුළත්ය


ගෝ බිඳු කැලේ - තලගොයි වසන ඉසව්ව දඩයමේ යෑම 

සෝලි තියනවා - දොස් කියනවා

ඉරගල වැටෙනවා - ඉර බහිනවා

ඉලන්දාරියා - තරුණයා

පැංචා - පොඩිළමයා

ටොම්බ - වලිගය

ගිනි බිඳිනවා -  වෙඩි තියනවා

කඩප්පුලියා - විෂම හැසිරීම සහිත පුද්ගලයා

ඔසේ අදිනවා - අඞහැර පෑම (වෙලේ හරක් දැක්කීමේදී සිදුකරන අණකිරීම)

හන්දුරුවෝ - රදළයන් අමතන ආකාරය

හෑල්ලුව - වන්දනා කරුවන්ගේ බඩුමුට්ටු දමන ගමන් මල්ල

තොලොංචි වෙනවා - නොපෙනී යනවා, ඉවතට යනවා

එතනහාමි - වැදගත් කාන්තාව

නිලමේ - කුලවත් පිරිමිය

ළමාතැනී - වලව්වේ කුල කාන්තාව

පොඩිස්සිය - කෙල්ල

පොතාන - ළඳු කැළෑව

නවදැළිහේන - අඵත ගිනි ලා එළිපෙහෙළි කල හේන

නෙයියාඩං නටනවා - නොමනා හැසීරීම් සිදුකරනවා

මදාවියා - අයුෂ අඩු තැනැත්තා, නොහික්මුනු තැනැත්තා

සාරසුබාවට - සිහිකල්පනාවට

කිරිපල්ල - යටිබඩ

සන්තෑසිය - විපත

උරුට්ටු අල්ලනවා - දබර කරනවා

පංකාදු - කදිම

හූරා - මහත්මයා

හෙනකඳයා - බෙහෙත් කොටන තුවක්කුව

වින්නැහිය - අකරතැබ්බය

හක්කලං කරනවා - සැරිසරනවා

පෙරකී බස්වහරෙ ගුරුකොට ගෙන ආදීවාසී ජනදිවිය ඇසුරුකොටගෙන නිර්මාණකරණයේ යෙදුනු යටත් විජිත නිලදරු වෛද්‍ය ’ආර් ඒ ස්පිටල්’ ගේ සටහනක් උපුටනය කරමින් එය මනරම් ගීතයක් බවට පත් වී, එදා ශ්‍රාවකයන්ගේ ජනාදරය දිනාගත්හ. මේ හෙළ ආදිවාසි වැදිජන බස් වහරයි.



නැගෙනහිර, උතුරු මැද, මධ්‍යම, ඌව පළාත් බද ඈත ගම්මානයන් ගේ සිමා ඉම සළකුණු කෙරෙන මහ මූකලානේ ඔදතෙද බල ඇත්තන් ආදිවාසීන්ය. මායිම් ගම්මානයන්හි වෙසෙන ගැමියෝ සියවසකට පෙර, විසූ නොඉඳුල් අව්‍යාජ වැද්දන් වූ ඔවුන් හා ඇයි හොඳයි කම් පැවැත්වූහ, ගම්මනයේ විසු ’යමන්නෝ’ (යකඩ කම්මල්කරුවන්) මත ඔවුන්ගේ ජීවන චර්යාව යැපුනේ සියවස් ගණනක නොපෙනෙන දුරාතිතයේ සිටය. ’අනුරපුර’ මහවාසළ පැවති යුගයේ ඔවුන් අර්ධ ම්ලේච්ඡයන් ව සිටින්නට ඇත. 

පෙර ලිපියක ලියැවුනු ’මී-බඹර පැනි’ වද මෙන්ම දඩමස් ඈ වනයේ සම්පත් භුක්ති විඳිනට ඔවුන්ගේ අතහිත පතන්නට ගැමියෝ ද පුරුදුව සිටියහ.

බ්‍රිතාන්‍ය සිවිල් නිලදරුවන් සහ ඔවුන්ගේ හිතමිතුරු පිරිස් මේ ආදිවාසි දනන් පිළිබඳව මහත් ආයාසයෙන් රැස්කර තබාගත් වාර්තා ඇසුරෙන් සංගෘහිතු පොත්පත් වලට පින්සිදුවන්නට පරපුරෙන් පරපුරට ලක්වාසීන් ද තම මව්බිමේ එදා විසූ නියම ආදීවාසීන් ගේ එදා තොරතුරු අද දැුනකියා ගනිති.

’තලගොයි දඩයමේ’ පිටත්ව යන්නට තම ප්‍රියවන්තිය වෙතට ඇරයුම් කරන වැදි මානවකයාගේ අයැදුමකි මේ. මෙහෙයුම සඳහා නික්මෙන්නට සැරසෙන දෙදෙනාගේ වාහනය ’මී ගවයෙකි’. 


මා මිනි මා දෙයියා දෙයියා දෙයියා දෙයියා දෙයියා .....

කබෙන් පා බල යක්කම වේ... යමු දෙන්නා....

බීමෙන් යන්නට බොල් පිනි බැරි නම්.....

වඩානා මිමා ලණු බැඳගං.... යමු දෙන්නා...

මීමා පිටේ යමු දෙන්නා ... ගෝ බිඳු කැලේ යමු දෙන්නා...

ගෝයා පුච්චා කමු දෙන්නා...ගෝ කුර පුච්චා කමු දෙන්නා....

ගෝ ටුඹ පුච්චා කමු දෙන්නා.. ගෝ බඩවැල් ටික තට දෙඤ්ඤා...

ගෝ අකුමා ටිකා මා කඤ්ඤා...

වැල්කොබ්බෑ වල .. දුන්න නමාගෙන ... එන්නේ ඔරගල මාලොකුවෝ....

අගර නැටුම් නටන නංගීට රූබර බෙරපද ගච්චා පෝ ....

රූබර නැටුම් නටපෝ..වල් අත්තේ නටපෝ...

චොද චොද නැටුම් නටපෝ..අපටත් වෙත්තිල බෙදපෝ....

මෙත්තට ආවා බොල දෙයියෝ...

තං තදිනානේ තදිනානේ.....

(වෛද්‍ය ආර් එල් ස්පිටල්, ෂෙල්ටන් ප්‍රේමරත්න, විමල් ජේ සාගර - 1972 -සිනමා පටය - ’හිතක පිපුණු මල්’)


----------------------












පාදක සටහන

වැදි ජනතාවගේ ආගම ’නෑ යකුන් ’ පිදීමයි. එනම් තමන් අතර ජීවත්ව සිට මියගියවුන් දේවත්වයට පත්කර ඇදහීමයි. ඔවුනට බලිබිලි පුද පුජා පිළිගන්වා යදින පිහිට ලැබී තම දඩයම සරුසාර වෙතැයි ඔවූහූ විශ්වාස කරන අතරවාරයේ එය නොසළකා හැරීම නිසා තමන් මියගියවුන්ගේ වෛරයට පාත්‍ර වී, කරදර හිරිහැර විඳින්නට සිදුවෙතැයි බියවෙති. ’යක්කම’ නම් ඒ යාතුකර්මයයි. ’කිරිකොරහ’ නැටීම ද එබඳුය. එහිදි ඔවූහූ පරළවෙති. 

’මීමා’ එනම් මී ගවයා නම් වාහනය අරා වනය තුළට පිවිසෙන්නේ ’ගෝ බිඳු’ එනම් තලගොයි දඩයම් කිරීමය. තලගොයා, කුර සහිත ගාත්, වල්ගය පුච්චා කමු යැයි වැදි මානවකයා සිය පෙම්වතියට යෝජනා කරයි.

අක්මාව තමන්ට ද තිට බඩවැල් ද දෙන බව කියාසිටින්නේ ඇයව විනෝදමත් කිරීමටය. මේ සියල්ල තලගොයා ගේ අවයවයන්ය. ඒවා වැද්දන්ගේ මතුනොව ගැමියන්ගේ පවා රසවත් ආහාරයකි.

’ඔලගල’ රෑහේ මහඇත්තා (නායකයා) එහි පැමිණෙනු ඇත්තේ ’වැල්කොබ්බෑ’ වැලකින් තැනූ දුන්නක් අතැතිවය. ඉතිං.. ’නංගීට’ නටන්ට ලස්සනට බෙරපද වයාපං.... අතු මිටියක් ගෙන සොළවමින් නටාපං..

නටන ගමන් අපටත් බුලත් දීපං....

’මාලොකු’ නම් මහියංගන ආශ්‍රිත වැදි ජනතාවට පුජෝපාහරයට පාත්‍ර වූ, දෙවතාවියකි. ජනවහරේ කියාපාන්නේ ඇය සමනල සිරිපා අඩවිය අධිගෘහිත ’සුමන සමන්’ දිව්‍යරාජයා ගේ අක්කන්ඩිය බවයි.

’චොඳ නැටුම්’ නම් අසල්වැසි ජනවාර්ගය වූ සිංහලයන්ගේ වහරේ ඇති ’හොඳ නැටුම්’ ය. 

වැද්දන්ගේ සංස්කෘතිකාංගයන් අතර ඔවුන්ගේ ’නැටුම’ සිත්ගන්නා සුඵය. කොළඅතු මිටියක් අතැතිව ඔවුන් නටමින් එකිනෙකා පසුපස පේළියට වටයක් සැදී ගමන් කරයි. මෙහි විස්තර කෙරෙන්නේ එවැන්නක් වන්නට ඇත.


(විශේෂ ස්තුතිය - හද ගී පොත බ්ලොග් අඩවිය මෙහෙයුම් කරු තිස්ස දොඩංගොඩ සහෘදයාට)

'
නැවත දිනක මෙහි එන්න ............

Wednesday, February 28, 2024

දුර යුගයක ගැමි වරුණ - 08

සිංහල ගීත සාහිත්‍යයෙන් මතුකළ එදා ගම්මානයේ අසිරි සිරිය........... 08

අඩසියවසකට එපිට යුගයක දිවි ගෙවූ ලාංකීය ගැමියන්ගේ නිවෙස් ආශ්‍රීතව ’ළිං’ කැණ තිබූනේ නම් ඒ පහත් බිමක, තැන්නක, ජලාශයකට ආසන්නව වන්නට ඇත. සෙස්සෝ නිවසේ ඉහුම් පිවුම් අවශ්‍යතා සඳහා දිය ගෙන එන්නට බැහැර යා යුතුව තිබිනි. මේ කටයුත්තේ යෙදුනේ ’ළඳුන්’ ය. ඔවුහූ මැටි කළයක් පමණක් ගෙන යන්නේ නම්, පෙරළා එන්නේ බොහෝ විට එය උකුළේ රුවාගෙනය. මේ දසුන ආශ්‍රිතව ගෙතුන මැවුනු කලා නිර්මාණ එමටය. මූර්ති කැටයම්, සිතුවම්, ගී කවි ඒ අතර ප්‍රමුඛය. දුෂ්කර වියළි පදෙස් හි වෙසෙන්නෝ බඳුන් කිහිපයකට දිය ගෙන එති. 


එවැන්නන් හට රිසිසේ පැන් පහස සළසාගත නොහැක්කේමය. වත්මනුන් මෙන් ජල සම්පත අපතේ යන්නට සැළැස්විමේ හැකියාවක් ඔවුනට තිබුනේ නැත. ස්නානය සහ රෙදි සේදීමට යන ගම්වැස්සෝ එහිදි සිය කටයුත්ත සිදුකරගන්නා අතරවාරයේ අල්ලාප සල්ලාපයේ යෙදෙති. වන්දනා ගමනකට හැරෙන්නට ඉඳ හිට හෝ ගමෙන් බැහැරට පා නොතබන්නෝ හමුවුයේ එහිදි නොවේනම් කඩමන්ඩියේදීය.

මගතොටේදී හමුවෙන ආගන්තුකයන් හා සල්ලාපයේ යෙදෙන්නට හිරිමල් වියේ ළඳුන් මැළිවන්නේ, ගැමියන්ගේ රොස්පරොස් ඇනුම් බැනුම් දොස් අසාගන්නට සිදුවේ යැයි බියගනිමිනි. ඉක්මන් ගමනින් නිවස කරා පියනගන ඇය කුමක් හෝ හේතුවක් ඉදිරිපත් කරමින් තමා හා දොඩමඵ වන්නට එන්නන්ගෙන් මිදී වසන් වී යන්නට තැත් දරයි. අවසනදී ඔහුගේ සිතබිඳි ඇති බව දන්නා ඇය ඔහු පැතූ පිළීතුර සපයයි. 


මොකද මැණිකේ හනික යන්නේ ...? තාම නෑනේ රෑ වෙලා ......

කලයේ දිය නෑ..ළිපට දර නෑ... මග ඇතී අම්මා බලා ......

ඔහොම.. පිටු පා ඒ දවස්වල කිසිම දුකදී නෑ ගියේ ...

ඔය නෝක්කඩු කියන බව ඔබ දන්නවා මම නම් ප්‍රීයේ ...

ලගදී ඉඳලා වෙනස් වීලා වාගේ මැණීකේ මා කෙරේ....

සත්තකට නෑ ඇත්තමයි සුදා ඒ වගේමයි ආදරේ............

(කරුණාරත්න අබේසේකරයන්ගේ ගී පද සංගීතවත් කොට ගැයුම දේවානන්ද වෛද්‍යසේකරගෙනි සහය මාලා නන්දනී - 1955?)

සරු අස්වනු ගෙට ගත් පසු, සිත් සනහන, සැහැල්ලු සිතින් ගතින් කල්ගතකරන හෙළයන්ගේ මහ සැණකෙළියේ අව්‍යාජ විසිතුරු අත්විඳින්නට නම් යමෙකු දිවිගෙවිය යුතුව තිබුනේ දුර ඈත ගොවි ගම්මානයකය. ඒවා සංකර ව, නාගරිකරණයෙන් දුෂිත වන්නට පෙර යුගයක පැවති විසිතුරු දැන් ශේෂව පවතින්නේ සාහිත්‍ය නිර්මාණයන් හි පමණකි. ’නාගරිකරණයට’ වහ වැටී එකා දෙන්නා නගර කරා සංක්‍රමනය වීම ඇරඹුනේ 70 දශකයේ මුල තරම් ඈත යුගයකදීය. එහෙත් එහි අවසන් කාලපරිච්ඡේදයේදී එය සිඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගියේය. ගමට කොටුවි සිටි අවිහිංසක, කෝළ හැගුම් ඇත්තාවු යුවතියන් ’සරුව පිත්තල’ ලෝකයකට වහ වැටී පෙරනොවූ විරූ ලෙස නගර කරා ඇදී නවාතැන්ගෙන රැකියා කරන්නට පටන් ගත්තේ 1978 සිටය. එකිනෙකා හා බැඳුනු සාමාජ වගකීම් ලිහි බිඳි ගොස් විසිරි ගිය පවුල් ඒකකයේ දරුවන් ගේ ඛේදජනක පුවත් වාර්තා සමාජයට හෙළිදරවු වන්නේ ඉඳහිටය. වසන් ව ගිය සිදුවිම් එමට තිබිය හැකිය. 

’සිංහල අවුරුද්ද’ ලාංකිකයාගේ ප්‍රමුඛතම ජාතික උත්සවයයි. වානිජකරණයට ලක් වන්නට පෙර, එහි පරම රමනිය විචිත්‍රතත්වය ළපැටියන් ලෙස එදා වින්දනය කළෝ, අතීතයට පිවිස, සිය මතක සැමරුම් සටහන් මහත් අභිරුචියෙන් සිහිකැඳවති. එයාකාර සුන්දරත්වය නැවත විඳගැන්මේ උන්මාදයෙන් පෙලුනද, විපර්යාසට ලක්වි ඇති සමාජයක එය යථාර්තයක් විමේ සම්භාවිතාවය අවමය. 


අටුකොටු පමණක් නොව ගහකොළ ද මලින් ඵලින් බරවෙන්නේ බක්මහේදීය. උෂ්ණකලාපීය රටකට ආවේනික කාලගුණික තත්වයන් ගේ කටුක බව වඩාත් තිව්ර වන මේ අවධිය හෙළයන්ට ’වසන්ත සමයකි’. 

අද මෙන්ම එදාද, කලහකාරී, පිඩාකාරී, ඝෝෂාකාරී නගරය සුසාන බිමක වෙස් ගන්නේ, මතු කි ලෙස එහි පැමිණි වැසියන් පෙරළා සිය ගම්බිම් කරා යන බැවිනි. 


අරිසෙන් අහුබුදු ශූරීන් පන්ඩිත් අමරදේවයන් සමග එහි නෙක විසිතුරු දුටුවේ මෙඅයුරිනි.


කෝමළ වසත් කුමරි, නමත් මිහිරි...චාමර ගෝමර ....රැඳි මනරම්...

නව සිරිනි...මල්බරිනි.....වැජඹේ වැජඹේ....

මල් මල් ගුමු ගුමු ගන්වන්නී...මී වදවල පැණී පුරවන්නී...

කුරුඵ සරින් කන් පිනවන්නී...මුඵ ලොව උයනක් කරවන්නී......


ජම්බු ගහට රත පොරවන්නී..බක්මී ගහ කහ අන්දන්නී...

අඹ දඵ ළා රත තවරන්නී..මිහිකත විසිතුරු කරලන්නී....

එරබුදු පැහැයෙන් පුරවන්නී..නාගස් සුවඳන් කැරළන්නී..

විලේ නෙඵම් මල් පොපයන්නී....

අරිසෙන් අහුබුදු ගී පද සංකල්පානව පන්ඩිත් අමරදේවයන් විසින් නව්‍යකරණයට බඳුන් කරන ලදුව, 70 දශකයේ පටිගත කරන ලද්දේ ගුවන් විදුලියේදීය. ගැයුම - පන්ඩිත් අමරදේව ඇතුඵ ගායිකා පිරිස.



පිබිදුනු සිතින්, හසරැල් නංවමින්, කෙළි දෙලෙන් තුටින් කල් යවන්නට ඉතිරිව පවතින එකම සමිත කාල පරාසය ’සිංහල අඵත් අවුරුද්ද’ යි. ලැබුනු විවේකය එසේ කෙළි කවට බස් තෙපළමින් ගතකරද්දී, ඔවුහූ විවිධ ක්‍රිඩා ඉසව් වල නිරතවන අතර ඒවා සියල්ලම පාහේ සාමූහිකත්වය, අනf්‍යා්න්‍ය සුහදතාව සමිපබව වඩවන වාදබේද දුරු කරන දමයි. පංච දැමීම, ඔළිඳ කෙළිය වැනි ගෘහස්ත ක්‍රිඩා ද අං ඇදීම, පෙරපොල් ගැසීම, චක්ගුඩු පැනීම, මේවර කෙළිය එළිමහන් ක්‍රිඩා මෙන්ම දෙවියන් උදෙසා ගෞරව බුහුමානයෙන් සිදුකරන යාතු කරම් ලෙස සැළකේ. එනම් පිළීවෙතින් පෙළගැසෙමින්. කිසියම් සිමා බන්ධන ඇතිකරගනිමින්, එක්තරා අන්දමක හික්මීමකින් යුතුව ඒවා සිදු කරන්නට නියමිතව තිබුනි. මේ අතරින් කුඩා දරුවන් ’බිංකුන්ඩා’ නම් වූ පස් තට්ටුව මතුපිටට යටින් දකින්නට ලැබෙන පණු වර්ගයා උපයෝගී කරගනිමින් එක්තර කේවල ක්‍රීඩාවක නිතර වෙන්නේ ගී ගයමින්ය.


තෝත් නාටපිය මාත් නටන්නම්...

බිංකුණ්ඩෝ බොල බිංකුණ්ඩෝ....

තොට පොල් බෑයයි.. මට පොල් බෑයයි...

තොට බත් හැන්දයි ..මට බත් හැන්දයි....

(කමල් ඩී අතුකෝරාළ  - 1972)



මහගු ඔසුවක් බඳු ’මී පැණි - බඹර පැණි’ ආහාරය සඳහා එක්කර ගන්නට වැදි ජනයා පුරුදුව සිටී. එසේම ගැමියන්ද ඒවා සොයා වන වදිති. වනස්පතී වෘක්‍ෂයන්හී සහ හුදකලා පර්වත බිත්ති මත ඒවා ගොඩනගන්නේ මි මැසි - බඹර කැළ විසිනි. බඹර වද නෙළිමේ අන්තරාකාරී කාර්යයේ නිරතවන්නෝ එය මනාව පුරුදු පුහුණු වී සිටිති. රැගෙන යන පන්දම දල්වා වදය දුම්ගසන්නේ එය පිහිටා ඇති තැනට රඳවා ඇති ලණු ඉනිමගේ ඉහළට නැගීමෙනි. අතපසු වීමකින් පහළට පතබැවී අත්වන නියත මරණය මෙන්ම බඹරුන් ඇවිස්සීමෙන් උන්ගේ විෂදළ පහරට ලක්වී රෝගාතුර විය හැකිය.  මොරමල් පිපෙන කාලයට රොද බැඳී මී මැස්සන් ගේ මී වද පැණි පිරී ඇතැයි කියැවේ. ඒ අනුව එය මී වද කැඩීමට වඩාත් සුදුසු අවධියයි.

සිව්පද ජනකවි අතර ’බඹර කැපීමේ’ කවි ද ඇතුළත්ය. සහයකයා සමග බැද්දට යන බඹර කපන්නා, ඒවා ගායනා කරයි. මෙහි කියැවෙන ගැමි තරුණයා ඒ කටයුත්තට සහභාගි කරවාගෙන ඇත්තේ නෑනන්ඩියයි ඇය හෙළ පහළ රඳවා ඔහු සිය කාර්යය ඉටු කරන්නට සූදානම්ය. වැදගත් භාරදුර කටයුත්තක යෙදෙන විට ඔවූහූ බැද්දට අධීපති කන්දේ දෙයියන්ට යාතිකා කරති. පිහිට ආරක්‍ෂාව පතති. එසේ කරන්නේ කොළ අතු කැබැල්ලක් එල්ලීමෙනි. ’රෑස්ස ගහ කොළ සහිත වනය ජනවහරේ ’මහ මූකලාන’ ය. එහි අතුරු අන්තරා බහුලය. ඇතැම් වනසතුන් මිනිසුන් මගහැර සැගවී යද්දී, අහම්බෙන් මුණගැසුනු ’වළසා’ රුදුරුය. වහා සිය ඉදිරි ගාත් අමෝරාගෙන සෘජුව කඳ කෙළින් කොට තබා ගන්නා ඔහුගේ ශක්තිමත් ඉදිරි බාහුවෙන් පහර කන්නාගේ සිරුරේ මස් ගැලවී එල්ලා වැටේ. අත්තක වෙළි සිටිනා පිඹුරා ගේ ග්‍රහණයට හසුවන්නා ඔහුගේ තෙරපුම නිසා සිරුරේ අස්ථි බිඳිමේ අවදානමට පාත්‍ර වේ. දෙවියන්ට භාරහාර වූ වනයට පිවිසෙන්නේ ඒ නිසාය. ඈත වනන්තරයට රිංගා නොගොස්, බඹර වද කැපීම සිහිනයකි.  බඹර කපන්නාු සහ ඇය මෙළෙසින් සංවාදයේ යෙදති.


බැද්ද වටට සුදුමොර මල් පිපීලා....

සද්ද කර බඹරු ඒ වග කියලා .....

ඉටි ත් පැණිත් ලොව හැමටම බෙදාලා ...

යන්නන් බඹරු දුක් මැසිවිලි කියාලා......

කන්ද දෙයියන්ට පින්දීපං නෑනෝ ...

පින්දෙඤ්ඤං අයියන්ඩි පිංදෙඤ්ඤකෝ

කොළ අතු කපාලා එන්නකෝ නෑනෝ...

එල්ලඤ්ඤං අයියන්ඩි එල්ලෙඤ්ඤකෝ...

අයියන්ඩියේ සීරුවෙ වැල්පොටේ බසී...

මාදෙ ගලට වැහි වැහැලා.....

(සී ද එස් කුලතිලක ජන සංගීත පර්යේෂන ගී, ටී එම් ජයරත්න සමග නීලා වික්‍රමසිංහ - 1975)


දෙසතියක විරාමයකින් නැවතත්......